Aýa raıy
Astana 18 °S
Almaty 16 °S
valıýta baǵamy
USD 386.71
EUR 429.17
RUB 6.02
CNY 54.66

Álemdegi kez kelgen armııa osyndaı tótenshe jaǵdaıǵa ushyraýy yqtımal - Arystaǵy jaǵdaı týraly sarapshy pikiri

2019 jyldyń 18 shilde 2019 16:21

NUR-SULTAN. QazAqparat - Qyrǵyzstan Bas shtabynyń eks-bastyǵy Arystaǵy oqıǵa saldaryn joıý boıynsha bılik jumysyna baǵa berdi, dep habarlaıdy QazAqparat.

CApress ınternet portaly tanymal áskerı sarapshy, Qyrǵyz Respýblıkasy Qarýly kúshteri Bas shtabynyń eks-bastyǵy Janybek Kaparov Arystaǵy oq-dáriler qoımalaryndaǵy jarylysqa qatysty pikirin jarııalady.

«Búkil Qyrǵyzstan qaıǵyǵa ortaqtasyp, Arys qalasyndaǵy jaǵdaıdy baqylap otyr. Ǵumyrymdy áskerı salaǵa arnaǵan adam retinde aıtar pikirim bar. Qazaqstan bıligi jaǵdaıǵa tótep berip, halyq tarapynan zardap shekkenderdiń kóp bolmaýyna yqpal etti. Barlyq sharalar ýaqtyly qabyldandy. Oqıǵa ornyna prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi keldi. Saldardy joıý protsesin baqylaýdy Qorǵanys mınıstri óz moınyna aldy. Olardyń is-áreketterin oń jaǵynan atap ótýge bolady», - deıdi sarapshy.





Janybek Kaparov mundaı tótenshe jaǵdaıdyń týyndaýy álemniń búkil armııasynda oryn alýy yqtımal.

«Qarý-jaraq pen oq-dárilerdi saqtaýdy uıymdastyrý protsesi kúrdeli. Arsenaldardaǵy, qoımalar nemese zaýyttardaǵy oq-dárilerdiń jarylysy taıaý arada Reseıde, Ýkraınada oryn alǵan bolatyn. Tipti, batys memleketterinde de mundaı jaǵdaılar tirkelgen. Árıne, osyndaı tótenshe jaǵdaıǵa jol bermeý kerek. Degenmen, mundaı jaǵdaı oryn alsa, el bıligi zardap shekkenderdiń sanyn azaıtýǵa jáne oqıǵanyń baqylaýdan shyǵyp ketpeýine jol bermeýi úshin barynsha kúsh-jigerin jumsaýy qajet. Qorǵanys mınıstrliginiń basshylyǵy osy jaǵdaıdy tejedi», - dedi Qyrǵyzstan Bas shtabynyń eks-bastyǵy.

Ótken 10 jyldyń álemdik statıstıkasyna sáıkes jyl saıyn álemde orta eseppen shamamen 185 tehnogendik apat oryn alýda.

Jyly

Eli

Apat, saldary

1

2011 jyl

Reseı

Oq-dárilerdi kádege jaratý kezinde 8 adam qaza boldy, 12-si jaralandy

2.

2012 jyl

Orynbor oblysy

Oq-dáriler qoımalaryndaǵy órt

Vladıvostok mańyndaǵy oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. 2 adam zardap shekti. Poıyzdardyń qozǵalysy toqtatyldy.

3.

Pýgachev kenti

Oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. 28 myń adam kóshirildi. 3,5 myńnan asa úı qıraldy.

4.

Ýrman kenti

Arsenaldaǵy órt. 3 kóshe órtke orandy. 16 adam úısiz qaldy. 800 qurylys, 49 áleýmettik sala obektisi qıraldy. 12 adam zardap shekti.

5.

2017 jyl

Ázerbaıjan

Oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. 6 eldi meken kóshirildi. Shyǵyn 8,7 mln. dollardy qurady.

6.

2018 jyl

AQSh

Áskerı qoımadaǵy jarylys. Órt bastaldy. 4 adam zardap shekti. Adamdar qaýipsiz jerge kóshirildi. Qoıma Chembersberg qalasynyń syrtyndaǵy 4,2 myń ga aýmaqta ornalasqan. Qoımada 3,6 myń qyzmetker jumys jasaıdy. Onda zymyrandar men amýnıtsııa saqtalady.

Ýkraına

7.

2003 jyl

Artemovsk

Oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. 10 jáne jáne 17 qoıma, 3 myńǵa jýyq tonna snarıad joıyldy. 66 kóppáterli jáne 120 jeke menshik úı qıraldy. 2 adam jaraqattandy.

8.

2004, 2005, 2006 jyldar

Novobogdanovka

Oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. Qoımalar úsh ret órtendi.

9.

2004 jyl

90 myń tonna oq-dári birneshe kún jaryldy. Radıýsy - 40 km, 1 500-den astam adam kóshirildi. 5 adam qaza boldy, 81-i gospıtalge jatqyzyldy. 4 km gaz qubyry zaqymdaldy. Shyǵyn 3,8 mln dollardy qurady.

10.

2005 jyl

5 adam jaraqattandy

11.

2006 jyly

Tórt órt sóndirildi. 5-eýi jaraqattandy, eki adam qaza boldy

12.

2008 jyl

Lozovaıa

Arsenal qoımasyndaǵy órt. 95 myń tonna snarıad bar. Jarylys 2 aptaǵa sozyldy. Oq-dárilerdiń bir bóligi joıyldy, úshten eki bóligi taǵy birneshe jyl zalalsyzdandyryldy.

13.

2015 jyl

Svetovo

Oq-dáriler qoımasyndaǵy órt. 4 adam qaza boldy. Mınasyzdandyrý bir jyldan asa júrgizildi, 59 kóp qabatty úı, 581 jeke menshik úı, 21 áleýmettik sala obektisi qıraldy.

14.

2017 jyl

Bakaleıa

Arsenaldaǵy jarylys. 3 kún sóndirildi. Bir aı mınasyzdandyryldy. 5 adam zardap shekti, 2 adam qaza boldy. 300-den asa úı qıraldy.

15.

2017 jyl

Kalınovka

Ýkraına QK arsenaly, jarylystar. 2 adam zardap shekti.

16.

2018 jyl

Ichnıa

Arsenal aýmaǵyndaǵy jarylys, orta eseppen sekýndyna 3 jarylys. 63 adam ózderin jaısyz sezinip, aýrýhanaǵa júgindi.

Áskerı arsenaldar men oq-dárilerdi saqtaý qoımalaryndaǵy tótenshe jaǵdaıdyń negizgi sebepteri ystyq temperatýradan ózdiginen tutaný, órtke qarsy qaýipsizdik sharalarynyń saqtalmaýy, oq-dárilerdi saqtaý talaptarynyń buzylýy, nemquraılyq, adamı faktor, dıversııa.

Sarapshy qoımalardaǵy órttiń týyndaý sebepteri týraly joramaldaýdan bas tartty.

«Ázirge, meniń oıymsha bul týraly birdeńe deýge áli erte sııaqty. Oqıǵanyń shynaıy sebepterin aıqyndaıtyn arnaıy komıssııa quryldy. Keıbir adamdar jaǵymsyz pikir, jalǵan aqparat taratyp, halyqty dúrliktirýde. Oqıǵa saldaryn joıý protsesi júrýde jáne aıryqsha pıardy qajet etpeıdi. Áskerıler óz isin jaqsy biledi», - dep sarapshy oıyn tolyqtyrdy.

Janybek Kaparov bolashaqta mundaı tótenshe jaǵdaıdy boldyrmaý kerek dep otyr.

«Bul – óte kúrdeli másele. Meniń oıymsha, negizgi problema áskerı arsenaldar men qoımalardyń halyq turatyn eldi mekenderge jaqyn ornalasýynda bolyp otyr. Biraq, Arysta arsenal áý bastan eldi mekende ornalaspaǵan. Bul jerge keıinirek azamattar shoǵyrlana bastady. Shyn mánisinde bul áskerılerdiń kinási emes. Sebebi, nysandarǵa irgeles ornalasqan aýmaqtar qorǵanys vedomstvosynyń ıeligine jatpaıdy. Jer telimderin bólýmen áskerıler emes, jergilikti mýnıtsıpalıtet aınalysady. Olar bul jaǵdaıǵa esh áser ete almaıdy», - dep Janybek Kaparov jetkizdi.

Basty sózder: Arys, Ásker,
Joǵary qaraı