Aýa raıy
Astana 4 °S
Almaty 7 °S
valıýta baǵamy
USD 389.98
EUR 434.01
RUB 6.10
CNY 55.04

Aptap ystyq qandaı aýrýlardy qozdyrady

2019 jyldyń 18 shilde 2019 09:54

NUR-SULTAN. QazAqparat – Ulttyq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ortalyǵynyń mamany Dalıda Muqasheva aptap ystyqta qandaı aýrýǵa shaldyǵý múmkin ekenin, kún ótpes úshin qalaı saqtaný kerektigin aıtyp berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

«Eger aýa temperatýrasy 38 gradýstan az bolsa, aǵza teri astyndaǵy qan aǵynyn kúsheıte otyryp, deneni qyzýdan saqtaıdy. Biraq ystyq kúsheıgende, syrtqy temperatýra ishki temperatýradan joǵarylaıdy da, aǵza «resýrstardy únemdeýge» kóshedi. Sóıtip qan aǵynyn ortalyqtandyrý mehanızmi iske qosylady. Bul júrek-qantamyr júıesine túsetin salmaqty arttyrady», - dedi Dalıda Muqasheva.

Onyń aıtýynsha, qatty ystyq kezinde dene qurǵap nemese qyzyp ketýi múmkin.

«Qatty ystyqta kún ótý, sharshap-shaldyǵý, ystyq saldarynan tyrysý sııaqty belgiler paıda bolady. Kún ótýden soqqy alǵan jaǵdaıda ómirlik mańyzdy organdar qaıtymsyz zaqymdanyp, keıde tipti ólimge ákelýi múmkin. Aptap ystyq barlyq adamdarǵa, sonyń ishinde jas jáne deni saý adamdarǵa de áser etýi múmkin», - dedi sarapshy.

Degenmen, 65-ten asqan egde jastaǵylar, búırek, psıhıkalyq, dıabet aýrýlary bar adamdar; allergııaǵa qarsy dári-dármek pen qan qysymyn turaqtandyratyn dári ishetin, júrek-ókpe jáne qurysýǵa qarsy preparattar qoldanatyn, aǵzanyń reaktsııasyna jáne ystyqqa áser etýi múmkin antıdepressanttar ishetin adamdar; múgedektigi bar adamdar; júkti áıelder men bala emizetin analar; sábıler men kishkentaı balalar; artyq salmaǵy bar adamdar; ashyq jerde jumys isteıtin jáne sportpen shuǵyldanatyn adamdar; sondaı-aq salqyn klımaty bar elderden kelgen adamdar ystyqtan jıirek zardap shegetin kórinedi.

Maman kún ótýden saqtanýdyń qarapaıym erejeleri bar ekenin aıtady.

«Shól qyspasa da, múmkindiginshe sýdy kóp ishińiz. Deni saý adam kúnine 2-2,5 lıtr taza sý tutynady. Alaıda, salqyndatylǵan sý qan tamyrlaryn qysady, osylaısha as qorytý nasharlaıdy. Saldarynan aǵza as qorytýdan bas tartady, óıtkeni ol sizdiń deneńizdiń temperatýrasy men sý temperatýrasyn retteýge tyrysady. Bul aǵzanyń qurǵaýyna ákelip soǵady», - dep túsindirdi bas maman.

Dárigerler ásirese tús mezgilinde tikeleı kún sáýlesinen aýlaq bolýǵa keńes beredi. Al eger kóshede jumys isteıtin bolsańyz, onda únemi úzilis jasap, salqyn bólmede 10-15 mınýt demalý qajet.

«Kóshede qalpaq kıip júrgen abzal. Dene men betke kúnnen qorǵaıtyn krem jaǵyp, tikeleı kún áserinen aýlaq bolyńyz. Múmkindiginshe kún astyndaǵy saıahattardan bas tartyp, keıinge qaldyryńyz. Kún sáýlesi saǵat 11-den 16-ǵa deıin qatty áser etedi. Osy aralyqta kún astynda uzaq bolmaý usynylady. Maqta jáne zyǵyr sııaqty tabıǵı talshyqtardan tigilgen ashyq tústi kıim kıińiz. Dıetaǵa jeńil jáne kókónis taǵamdaryn qosyp, olardy az mólsherde ishińiz. Salqyndatýdy qajet etetin ónimderdiń durys saqtalǵanyna kóz jetkizińiz», - deıdi Dalıda Muqasheva.

Sonymen qatar, ystyq túsken shaqta qımyldy azaıtyp, jattyǵýlar men aýyr eńbekti tań men keshke qaldyrý qajet.

Dáriger qandaı jaǵdaı bolsa da, balany kólik salonynda qaldyrýǵa bolmaıtynyn eskertedi.

«Maıly jáne ay tamaq ishpeý kerek. Tátti gazdy sý men shyryndar shóldi jeńýge kómektespeıdi. Kerisinshe kúsheıtýi múmkin. Sondyqtan, qatty ystyqta qalypty mıneraldanǵan, gazsyz sý ishken jón. Balanyń denesi eresek adam denesine qaraǵanda úsh-bes ese jyldam qyzatynyn umytpańyz. Eshqandaı jaǵdaıda balany avtokólik salonynda qaldyrýǵa bolmaıdy. Mashınadaǵy temperatýra bar bolǵany 10 mınýt ishinde 20 gradýsqa, al bir saǵat aralyǵynda 40 gradýsqa deıin qyzady. Tipti terezelerdi ashyq qaldyrsańyz da, bul jaǵdaıdy jeńildete almaıdy»- dep túıindedi ol.

Sınoptıkterdiń málimetinshe, Qazaqstanda ystyq aýa raıy apta sońyna deıin saqtalady. Respýblıkanyń ońtústik oblystarynda termometr 35-40 gradýsty kórsetse, keı jerlerde 45°S, al soltústik óńirlerde 30 gradýstan joǵary bolady.

Avtor Esimjan Naqtybaı
Basty sózder: Aýa raıy, Qoǵam, Medıtsına,
Joǵary qaraı