Aýa raıy
Astana -3 °S
Almaty 1 °S
valıýta baǵamy
USD 389.75
EUR 434.26
RUB 6.12
CNY 55.05

Toqaevtyń Prezıdent laýazymyndaǵy 100 kúni: Sheteldik sarapshylar ne deıdi

2019 jyldyń 20 qyrkúıek 2019 18:56

NUR-SULTAN. QazAqparat – Ádette Prezıdent bolyp saılanǵan tulǵanyń is basyndaǵy alǵashqy 100 kúni sımvoldyq kezeń sanalady. Dál osy aralyqta jańadan saılanǵan Prezıdent aldaǵy qyzmet jolyndaǵy saıasatynyń negizgi baǵyt-baǵdaryn túzedi. Al osy jyldyń 9 maýsymynda Qazaqstan Prezıdenti bolyp saılanǵan Qasym-Jomart Toqaev ótken 100 kúnniń ishinde ishki saıasatta tyń sheshimder qabyldap, ekonomıkany óristetýge sep bolatyn bastamalar kóterip, syrtqy saıasattaǵy basymdyqtardy da aıqyndap úlgergen edi. Muny sheteldik sarapshylar da baıqap otyr. «QazAqparat» oqyrmandarynyń nazaryna birqatar sheteldik sarapshynyń Memleket basshysynyń Prezıdent laýazymyndaǵy 100 kúnine qatysty oı-pikirlerin usynamyz.

Aıtalyq, Ázerbaıjan Prezıdenti janyndaǵy Strategııalyq zertteýler ınstıtıtýynyń dırektory Farhad Mammadov Qazaqstan jańa basshysynyń damýdyń strategııalyq maqsattaryna saı baǵyt-baǵdaryn qalyptastyratyn negizgi qyzmet baǵyttaryna toqtalady.

«Qazaqstan Prezıdentiniń jyl saıynǵy Joldaýy ishki saıasat turǵysynda aıryqsha oqıǵa boldy. Sózsiz adamı faktordy, sonymen qatar barynsha básekege qabiletti saıası keńistikti qurý shyndyqqa aınaldy. Prezıdent saılaýynyń ózi jáne oǵan oppozıtsııa ókilderiniń qatysýy, oppozıtsııa kandıdatyna berilgen 1,5 daýys qoǵamda ózgerister men reformaǵa suranystyń bar ekendigin pash etip otyr. Qoǵamdyq suranysqa saı Memleket basshysynyń memlekettik apparatqa barynsha tyńǵylyqty bolý, halyqtyń oıyn erkin jetkizýi men talabyna jaǵdaı jasaý pármeni aıqyndaldy. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń qurylýy negizgi tetikke aınaldy. Onyń kómegimen bılik pen qoǵamdyq sektordyń qarym-qatynasyna qosymsha arna jolǵa qoıyldy. Ol jerde balama pikirlermen bastamalar kóteriledi. Qazaqstan Prezıdenti atalǵan organǵa ózi basshylyq jasady. Bul da bılik tarapynan keńeske úlken mán beriletindigin kórsetedi», - dep jazdy ol.

Onyń atap ótýinshe, Arys qalasynda oryn alǵan qaıǵyly oqıǵa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev úshin alǵashqy synaqqa aınaldy. Memleket basshysynyń is-áreketi, eń bastysy qoǵamdy qaıǵyly oqıǵa oraı uıytyp, qala halqyna kómekti uıymdastyra alýy Qazaqstannyń jańa basshysy úshin azamattardyń múdesiniń qanshalyqty mańyzdy ekendigin kórsetip berdi. Qasym-Jomart Kemelulynyń ekonomıka salasyndaǵy áleýmetke baǵyttalǵan sheshimderi de taıaý bolashaqqa ekpin beredi. Qoǵamnyń áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan tobynyń qaryz júktemesin tómendetý Qazaqstandaǵy mundaı bastamalardyń alǵashqy sanalady. Jáne de ol Memleket basshysynyń kezekti sheshimderimen jalǵasyn tabady.

«Syrtqy saıasatta alǵashqy 100 kún Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy jaýapty ári senimdi seriktes mártebesin nyǵaıtý boıynsha dástúrli saıasatty jalǵastyrýymen este qaldy. Ázerbaıjan úshin de Qazaqstannyń damyp, damyǵan memleketke aınalýy mańyzdy. Kólik-kommýnıkatsııalyq jobalar, taýar aınalymynyń artýy, Kaspııdegi kooperatsııa ekijaqty yntymaqtastyqtyń mańyzdy quramdas bóligi sanalady. Ázerbaıjan úshin Qazaqstannyń EAEO men UQShU sııaqty uıymdardaǵy róli men pikiri de mańyzdy. Buǵan qosa, osy jyly Ázerbaıjanda Túrki keńesi basshylarynyń mereıtoılyq sammıtiniń ótýi jáne Qazaqstan Prezıdentiniń Ázerbaıjanǵa sapary kútiledi. Tolyqtaı alǵanda, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 100 kúni birinshi prezıdenttik merzimdegi Qazaqstan damýynyń mynadaı negizgi trendterin aıqyndady: damýdyń evolıýtsııalyǵy, oılastyryǵan reformalar, qoǵamdyq qatysý, tıimdilikti arttyrý», - dep túıindeıdi oıyn ázerbaıjandyq sarapshy.

Al reseılik sarapshy, Valdaı klýbynyń baǵdarlamalyq dırektory Tımofeı Bordachev Ujymdyq qaýipsizdik shart uıymyna, Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa qatysýshy el sanalatyn Qazaqstannyń qazirgi ýaqytta kúrdeli ári tartymdy geosaıası jaǵdaıda qalyp otyrǵanyn atap ótedi.

«Bul jaǵdaıdyń kúrdeliligi – yntymaqtastyqtyń barynsha keń halyqaralyq formaty aıasynda eki qýatty kórshisiniń áleýetti ınstıtýtsııalandyrýǵa degen turaqty suranysynyń bolýy. Tartymdylyǵy – Máskeýdiń de, Beıjińniń de ózderine ortaq kórshiligi bar eldiń kezeń-kezeńimen damýyna jáne syrtqy óńirlik oıynshylardyń destrýktıvti yqpalyna túsip ketpeýine múddeliligi. Osy turǵydan alǵanda jańa memleket basshysynyń alǵashqy aılary senimge toly boldy. Bul tańqalarlyq jaıt emes. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev – Máskeý memlekettik shetel tilderi ınstıtýtynda bilim alǵan tájirıbeli dıplomat jáne eki eldiń de strategııalyq mádenıetin tereń tanyp bilgen kórnekti qytaıtanýshy», - dedi reseılik sarapshy.

Taǵy bir reseılik sarapshy, Ortalyq Azııa men Aýǵanstan problemalaryn zertteý ortalyǵynyń dırektory Andreı Kazantsev Qasym-Jomart Toqaev Prezıdent laýazymyna kiriskenge deıin Qazaqstan qandaı tabystarǵa jetti degen saýalǵa jaýap berýge tyrysady.

«Eń aldymen ekonomıkalyq saıasattaǵy tabysy daý týǵyzbaıdy. Nazarbaevtyń ekonomıka salasyndaǵy saıasat postkeńestik keńistiktegi eń lıberaldy ári reformatorlyq bolǵan sııaqty. Buǵan qosa, birde reformatorlyq shańyna kómilip, endi birde reformaǵa qarsy kóshken elderge qaraǵanda bul jerde barlyǵy da ret-retimen, júıeli ári uzaq ýaqyt boıy sheginissiz oryn aldy. Jáne bul óz jemisin berdi de. Qazaqstan postkeńestik keńistikte áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń negizgi kórsetkishteri boıynsha Reseıden keıin 2-orynǵa, jan basyna shaqqanda shetel ınvestıtsııasyn tartýda 1-orynǵa taban tiredi. Bul ınvestıtsııalar kóp dúnıeni jasaýǵa múmkindik berdi», - dedi ol.

Andreı Kazantsevtiń atap ótýinshe, munaı men gazǵa baı ózge elderge qaraǵanda Qazaqstan munaı-gaz salasynda da KSRO kúıregennen keıin úlken jetistikke qol jetkizip otyr. Infraqurylymdyq jobalar da qarqyndy júzege asyrylý ústinde. Іrgetasynan bastap qalanǵan Nur-Sultan qalasy da tek qana Ortalyq Azııa úshin ǵana emes, sonymen birge búkil postkeńestik keńistik úshin jahandaný ortalyǵyna aınalyp keledi. «Bolashaq» baǵdarlamasynyń arqasynda shetelde bilim alǵan jastardyń jańa býyny paıda bolyp, olar elde júrgizilip jatqan reformalardy tereńdete túsýde.

Reseılik sarapshy Toqaev saılanǵan sáttegi Qazaqstan basshysynyń ekinshi jetistigi retinde syrtqy saıasatty ataıdy. Sonymen qatar Qazaqstannyń syrtqy saıasatynyń postkeńestik keńistiktegi eń lıberaldy ekendigine nazar aýdartady. Syrtqy saıasattaǵy lıberalızm – bul beıbitshilikke umtylý, álemniń barlyq elderimen, eń aldymen kórshi memlekettermen pozıtıvti ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen yqpaldastyq ekendigin atap ótedi.

Qazaqstan jaǵdaıynda bul – Eýrazııalyq ekonomıkalyq yqpaldastyq, Qytaımen yntymaqtastyqty damytý, EO, AQSh, Japonııa, Úndistan, musylman elderimen jaqsy qarym qatynasty ustaný. Bul - ulttyq qaýipsizdik qamtamasyz etýdiń, ujymdyq qaýipsizdik ınstıtýttaryn damytýdyń áskerı emes ádisterine barynsha basymdyq berý. Munyń barlyǵyn jasaý janjaldardyń kóptigimen sıpatalatyn Ortalyq Eýrazııadaǵy kúrdeli geosaıası jaǵdaıda óte kúrdeli edi. Degenmen, Qazaqstan basshylyǵy syrtqy saıasattaǵy munaı balansty ustap tura aldy jáne ol barlyq negizgi seriktestermen jaqsy qarym-qatynasty saqtap qaldy. Dál osy salada Toqaev Prezıdent bolyp saılanbaı turyp-aq óziniń kúshti tusyn kórsetken edi», - dedi Andreı Kazantsev.

Sonymen qatar reseılik sarapshy Qasym-Jomart Kemeluly Prezıdent bolyp saılanǵan 100 kúnniń ishinde azamattyq qoǵammen dıalogty damytý jáne demokratııalandyrýmen baılanysty ishki saıasattaǵy jańa saıası baǵdardy qalyptastyrǵanyn negizgi jetistigi retinde atap ótedi.

Ońtústikkoreıalyq sarapshy Sangchol Kım Qazaqstan Prezıdenti eldegi aǵymdyq áleýmettik protsesterge ońtaıly basqarýdy júzege asyryp otyrǵanyn aıtady.

«Qazaqstan eldiń Tuńǵysh Prezıdentiniń basshylyǵymen memlekettik damýdyń birinshi deńgeıine jetip otyr. Qazaqstan damýynyń bastapqy protsesi kezeńinde qazaq nemese kóshpeli toleranttylyq negizde sapaly ekonomıkalyq damýǵa tabysty qol jetkizip otyr. Osymen «Qazaq toleranttylyǵynyń» 1.0. nusqasy aıaqtaldy. Ekinshi Prezıdenttiń kelýimen «Qazaq toleranttylyǵynyń» 2.0. nusqa jańartylýy talap etiledi jáne ol qazaqstandyq qoǵamdastyqtyń sapaly damýǵa umtylysynyń negizine aınalady», - dedi ol.



Avtor Marlan Jıembaı
Basty sózder: Qazaqstan Prezıdenti,
Joǵary qaraı