Aýa raıy
Astana -1 °S
Almaty -2 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

15 qyrkúıek. Týǵan kún ıeleri

2020 jyldyń 15 qyrkúıek 2020 08:10

NUR-SULTAN. QazAqparat – QazAqparat 15 qyrkúıekke arnalǵan «Týǵan kún ıeleri» kúntizbesin usynady.

ESІMDER




129 jyl buryn (1891-1948) alǵashqy qazaq dárigerleriniń biri Isa Taýmyshuly QAShQYNBAEV dúnıege keldi.

Batys Qazaqstan oblysynyń Aqjaıyq aýdanynda týǵan. Oral realdyq áskerı ýchılıesin, Qazan ýnıversıtetiniń medıtsına fakýltetin bitirgen. 1917 jylǵy jeltoqsanda ótken ІІ jalpyqazaq sezinde Ýaqytsha ult keńesi (Alashorda) músheligine kandıdat (Ult keńesi múshesiniń orynbasary) bolyp saılandy.

1920 jylǵy 21 maýsymdaǵy Qazaq RK (b)P oblystyq komıteti májilisinde «qoǵam úshin qaýipti» adam retinde ony aıryqsha minezdememen Zavolje áskerı okrýgine jiberý jóninde sheshim qabyldady. Alaıda Halyq atqarý komıtetiniń ara túsýimen Tashkent qalasyna jiberildi. 1920 jyly osynda musylmandardyń ólkelik feldsherlik mektebin uıymdastyrýǵa belsene qatysty.

Ol 30-jyldardyń ortasynda Tashkenttegi Semashko atyndaǵy Fýnktsıonaldyq dıagnostıka ınstıtýtynda bólim meńgerýshisi boldy. 1938 jylǵy 23 sáýirde «kontrrevolıýtsııalyq uıymǵa qatysty» degen aıyppen qylmystyq jaýapkershilikke tartylyp, qylmysy dáleldenbegendikten 1939 jylǵy 1 jeltoqsanda túrmeden bosatyldy.

Soǵys jyldarynda kóshirilip ákelingen gospıtaldarǵa jetekshilik etti. Soǵystan keıin Tashkentte Semashko atyndaǵy Kýrortologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda qyzmet etti. Qyzyl Juldyz ordenimen marapattalǵan.




73 jyl buryn (1947) Súleımenov atyndaǵy Shyǵystaný ınstıtýtynyń dırektory, shyǵystanýshy, dintanýshy, jazýshy jáne synshy Ábsattar qajy DERBІSÁLІ dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Túlkibas aýdanynda týǵan. M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin úzdik bitirgen (1969). 1970-1975 jyldary KSRO Ǵylym akademııasy Máskeý Shyǵystaný ınstıtýtynda aspırant.

1975-1976 jyldary Marokko Koroldigi, 1985-1986 jyldary Týnıs Arab Respýblıkasy ýnıversıtetterinde arab tili men ádebıeti boıynsha biliktilik arttyrýdan ótti. 1976-1977 jyldary QR ǴA-nyń M.O. Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri.

1977 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde assıstent, aǵa oqytýshy, dotsent, fılologııa fakýlteti dekanynyń orynbasary, Shyǵys fılologııa kafedrasynyń meńgerýshisi. 1986-1988 jyldary KSRO ǴA Moskva Shyǵystaný ınstıtýtynyń doktoranty. 1989 jyly Shyǵystaný fakýltetiniń dekany, 1991-1997 jyldary tilder jáne halyqaralyq baılanystar jónindegi prorektor.

1997-2000 jyldary Qazaqstan Respýblıkasynyń Saýd Arabııasy Koroldigindegi elshiliginiń keńesshisi, 1-synypty keńesshi dıplomatııalyq laýazym ıesi. 2000 jáne 2005 jyldary Qazaqstan musylmandarynyń ІІІ jáne ІV Quryltaılarynda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı, 2007 jyldary Ortalyq Azııa múftıler keńesinde biraýyzdan osy keńestiń tóraǵasy, 2000 jyly tamyzda Bosnııa men Gertsegovınanyń astanasy Saraevoda jáne 2002 jyly sáýirde Kıprde ótken Eýrazııa Islam Shýrasynyń IV-V halyqaralyq konferentsııalarynda osy uıym tóraǵasynyń birinshi orynbasary bolyp eki ret saılandy.

Qazirgi qyzmetinde – 2013 jyldan beri.

Á. Derbisáli – respýblıkamyzdaǵy jas arabtaný ǵylymynyń negizin salýshylardyń biri. Arabıstıka salasy boıynsha elimizdiń tuńǵysh ǵylym doktory, tuńǵysh professory, tuńǵysh akademıgi. Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesi men ondaǵy qulyptastardaǵy jazýlardy ana tilimizge aýdaryp, zerttedi.

2003 jáne 2006 jyldary qyrkúıekte Astanada álemdik jáne dástúrli ulttyq din lıderleriniń sezderin ótkizýge úles qosty.

Ábsattar qajy Derbisáli Qazaqstanda arab tili men ádebıeti ǵylymyn qalyptastyrǵany jáne Islam tarıhy men mádenıeti, dinine baılanysty kóptegen súbeli eńbekteri úshin 2002 jyly Egıpet Arab respýblıkasynyń 1-dárejeli «Ǵylym jáne óner» ordenimen, Qazaqstan ǵylymy men bilimi, ádebıeti men mádenıetine qosqan qomaqty úlesi úshin 2004 jyly «Parasat» ordenimen jáne 2001 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Táýelsizdigine 10 jyl», 2005 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl», 2008 jyly «Astanaǵa 10 jyl» merekelik medalderimen jáne 2007 jyly QR Bilim jáne Ǵylym mınıstriniń «Qazaqstan Respýblıkasynyń ǵylymyn damytýǵa qosqan úlesi úshin» belgisimen marapattaldy.

2005 jyldyń qarashasynda Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túlkibas aýdany maslıhynyń sheshimimen «Túlkibas aýdanynyń qurmetti azamaty» jáne sol jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy máslıhatynyń sheshimimen «Ońtústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty» ataqtary berildi.




44 jyl buryn (1976) QR Qaýipsizdik Keńesiniń taldaý bóliminiń meńgerýshisi Aleksandr Vladımırovıch SÝHANOV dúnıege kelgen.

Kásipkerlik jáne menedjment mádenıeti ınstıtýtyn ekonomıst menedjer mamandyǵymen (1997), «Ádilet» quqyq joǵary mektebin (2001) bitirgen.

1997-2004 jyldar aralyǵynda medıa jáne taldaý qurylymdarynda túrli laýazymdarda qyzmet atqarǵan, 2004-2012 jyldary «QazMunaıGaz» UK» AQ enshiles uıymdarynda jáne ortalyq apparatynda jumys istegen.

2012 jyldyń qarashasynan bastap QR Prezıdenti Ákimshiliginde: QR Prezıdenti Ákimshiligi baspasóz qyzmetiniń ınspektory, sektor meńgerýshisi, Іshki saıasat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary bolǵan.

Qazirgi laýazymyna Memleket basshysynyń ókimimen 2018 jyldyń qańtar aıynda taǵaıyndalǵan.


Basty sózder: Kúntizbe,
Joǵary qaraı