Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

19 maýsym. Týǵan kún ıeleri

2021 jyldyń 19 maýsym 2021 08:10

NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin, ıaǵnı 19 maýsymda tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? QazAqparat oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

ESІMDER




137 jyl buryn (1884-1976) qazaqtyń áıgili halyq aqyny, ánshi, kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri Kenen ÁZІRBAEV dúnıege keldi.

Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanynda týǵan. Kenen – qazaq ónerindegi sal-serilik jáne aıtyskerlik dástúrlerdi úzbeı, HH ǵasyrdyń 70-jyldaryna deıin jetkizgen ónerpaz. Ákesi Ázirbaı, sheshesi Uldar da ánshi, dombyrashy edi. Ár jyrdy áýeli ata anasynan úırengen Kenen 11 jasynan dombyraǵa qosylyp, óz janynan óleń, án shyǵara bastady. «Boztorǵaı», «Kóksholaq», «Bulbul», «On altynshy jyl», «Qaıran elim», «Attan» ánderin shyǵaryp, «Álı batyr», «Qyrǵyzbaı» dastandaryn jyrlady. Qazaq, qyrǵyz arasyndaǵy belgili jıyndarǵa qatysyp, aıtysqa tústi, án saıysyna aralasty. Memleket qaıratkerleri O.Jandosov, J.Báribaev, T.Bokın, taǵy basqalarmen tanys-bilis boldy. Uly Otan soǵysy jyldarynda mádenı-úgit brıgadasyn quryp, el aralap, halqymyzdan shyqqan batyr ul-qyzdarymyzdyń erligin, jeńisin jyrlady. «Biz jeńemiz», «Súıgenim-aı, kúıgenim-aı», «Tórt batyr» sııaqty kóptegen óleń, jyrlar shyǵardy. 50-70 jyldary beıbit ómirdi, respýblıka tabystaryn, zamandastaryn beıneleıtin óleń, terme, tolǵaý dastandary týdy. 150-deı án tolǵap, onyń óleńin jazdy. Onyń ánshi, kompozıtor bolýyna ánshi-jyrshylardyń, dombyrashy-kúıshilerdiń áseri zor boldy. Ásirese, Jambyl, Sarybas, Balýan Sholaq, Shashýbaı syndy belgili ánshi-aqyn, kompozıtorlardan úlgi-ónege aldy. Aqyn-kompozıtordyń «Boztorǵaı», «Kóksholaq», «Bazar-Nazar», taǵy basqa ánderi halyq súıip aıtatyn máńgilik rýhanı qazynaǵa aınaldy. Ol – jyr alyby Jambylmen jarty ǵasyrdaı birge júrip, jańa dáýirdi asqaqtata jyrlaǵan zamana jyraýy. Buǵan eki júzden astam óleń, arnaý, tolǵaýlary aıǵaq. Bul týyndylary áldeneshe ret jınaq bolyp jarııalandy. 1984 jyly aqynnyń 100 jyldyq merekesi ótkizildi. Tańdamaly shyǵarmalarynyń 2 tomdyǵy jáne «Shyrqa, daýysym», orys tilinde «Pesnı gor ı stepeı» kitaptary jaryq kórdi. Derekti kıno-telefılmder túsirildi. «Eńbek Qyzyl Tý», 2 márte «Lenın», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.




71 jyl buryn (1950) Qazaqstan Respýblıkasynyń qoǵam jáne memleket qaıratkeri Serik Ábikenuly ÚMBETOV dúnıege keldi.

Almaty oblysy Jambyl aýdany Prýdkı keńsharynda týǵan. Almaty zootehnıkalyq – maldárigerlik ınstıtýtyn «zooınjener» mamandyǵy boıynsha bitirgen. Eńbek jolyn 1968 jyly Almaty oblysy Jambyl aýdany «Amangeldi» keńsharynyń jumysshysy bolyp bastady. 1974-1985 jyldary – Almaty oblysy Kúrti aýdany T. Bokın atyndaǵy keńshardyń brıgadıri, bólimshe meńgerýshisi, bas zootehnıgi, partııa komıtetiniń hatshysy. 1985-1992 jyldary – Almaty oblysy Kúrti aýdany «Jeltorańǵy» keńsharynyń dırektory, Kegen aýdany agroónerkásiptik kesheni birlestiginiń tóraǵasy, Kúrti aýdany T. Bokın atyndaǵy keńshardyń dırektory. 1992-2004 jyldary – Almaty oblysy Kúrti aýdany ákimshiliginiń basshysy, Almaty oblysy ákiminiń orynbasary, oblys ákimi. Jambyl oblysynyń ákimi (1999 jylǵy aqpanynan bastap). 2004-2005 jyldary – Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstri. 2005-2011 jyldary – Almaty oblysynyń ákimi. 2011-2012 jyldary – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Іs basqarýshysy. 2012 jylǵy qyrkúıek aıynan bastap besinshi shaqyrylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» Halyqtyq Demokratııalyq partııasynyń múshesi, partııalyq tizim boıynsha saılanǵan. 2016 jyldan beri altynshy shaqyrylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» partııasynyń múshesi, partııalyq tizim boıynsha saılanǵan. «Parasat», ІІІ dárejeli «Barys» ordenderimen jáne Ulttyq olımpıada komıtetiniń altyn ordenimen marapattalǵan.




55 jyl buryn (1966) Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń «Alash» mádenıet jáne rýhanı damý ınstıtýtynyń dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, memlekettik «Daryn» Jastar syılyǵynyń ıegeri Dıhan QAMZABEKULY dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Túlkibas aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik pedagogıka ınstıtýtyn (Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıka ýnıversıteti) bitirgen. 1990-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ǵylym akademııasy Muhtar Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri. 1996-2000 jyldary – Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıteti Qazaq ádebıeti kafedrasynyń meńgerýshisi. 2000-2001 jyldary – Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 2001-2004 jyldary - Qazaq ulttyq Mýzyka akademııasy Til jáne ádebıet kafedrasynyń meńgerýshisi. 2004-2005 jyldary – Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Gýmanıtarlyq ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde 2005 jyldan bastap isteıdi. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigine úmitkerlerdiń memlekettik tildi bilý deńgeıin anyqtaý jónindegi Lıngvıstıkalyq komıssııanyń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri janyndaǵy Memlekettik til saıasatyn odan ári jetildirý jónindegi komıssııanyń múshesi, Ádebıet jáne óner salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵyn berý jónindegi komıssııanyń múshesi, Respýblıkalyq Onomastıka komıssııasynyń múshesi, Astana qalasy Onomastıka komıssııasynyń múshesi, Qazaqstan halqy Kishi assambleıasynyń múshesi, Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti «Habarshysynyń» (gýmanıtarlyq serııa) jaýapty redaktory, «Lev Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti ǵalymdary» ǵylymı anyqtamalyǵynyń jaýapty redaktory. «Smaǵul Sádýaqasuly», «Rýhanııat», «Alash jáne ádebıet», «Paıym» atty monografııalardyń, «Aǵartýshylyq jáne ádebıet» oqý quralynyń, Júsipbek Aımaýytovtyń 5 tomdyǵyn, Smaǵul Sádýaqasulynyń 2 tomdyǵyn, Qoshke Kemeńgeruly tańdamaly shyǵarmalarynyń, Qoshke Kemeńgerulynyń 3 tomdyǵynyń avtory. «Qazaqtyń Qoshkesi», «Astana týraly bata», «Kózdiń qarashyǵyndaı» derekti fılmderi stsenarııiniń avtory. 450-ge jýyq jýrnal men gazet maqalalarynyń, 150-den astam tele-radıo materıaldarynyń avtory. «Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasyna 10 jyl» mereıtoılyq medalimen, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń alǵys hatymen, Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne Ǵylym mınıstrliginiń Ybyraı Altynsarın atyndaǵy tós belgisimen marapattalǵan.




50 jyl buryn (1971) QR Parlamenti Májilisiniń (VI shaqyrylym) depýtaty, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi Berik Sálimjanuly DÚISEMBINOV dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. 1995 jyly Shyǵys-Qazaqstan oblysynyń Memlekettik ýnıversıtetin, 2001 jyly L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.1995-1997 jyldary – Óskemen qalasy, Іshki ister departamentiniń tergeýshisi; 1997-1998 jyldary – «Alıýmınıı Qazaqstan» AQ vıtse-prezıdentiniń kómekshisi; 1998-2003 jyldary – Azamattyq partııanyń Ortalyq Komıtetiniń keńesshisi; 2003-2006 jyldary - Azamattyq partııanyń Ortalyq Komıtetiniń is basqarýshysy; 2006-2011 jyldary – «Atameken» QUEP atqarýshy dırektory; 2007 jyldan - «Atameken» áleýmettik jaýapkershilik qorynyń dırektory. 2011 jyldan – Qazaqstannyń «Aq jol» Demokratııalyq partııasy tóraǵasynyń aımaqtyq saıasat jónindegi orynbasary; 2013 jyldan – Qazaqstannyń «Aq jol» Demokratııalyq partııasy OK-niń aımaqtyq jumys jónindegi hatshysy. 2016 jyldan beri qazirgi qyzmetinde.




50 jyl buryn (1971) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń keńesshisi – Marjan Ábdiıýsýpqyzy ÁKІMJANOVA dúnıege keldi.

Almaty oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen (1999).

Eńbek joly: Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń mehanıka jáne mashınataný ınstıtýtynyń zerthanashysy, sharýashylyq meńgerýshisi, kadr bóliminiń ınspektory (1991-1993); Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń redaktsııalyq-baspa bóliminiń mamany (1993-1995); Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabıneti Apparatynyń Іshki saıasat bóliminiń mamany (1995); Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti Apparatynyń Aýmaqtyq damý bóliminiń mamany (1995-1997); Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti baspasóz qyzmetiniń aǵa mamany, referenti, aǵa referenti, sarapshysy, aǵa sarapshysy, bas sarapshysy, konsýltanty, sektor meńgerýshisi (1997-2012); Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Baspasóz hatshysynyń orynbasary (2012-2021).

Atqaratyn laýazymynda – 2021 jylǵy aqpannan bastap.

«Qurmet» ordenimen, «Eren eńbegi úshin» medalimen jáne Prezıdent Ákimshiliginiń «Minsiz qyzmeti úshin» tósbelgisimen marapattalǵan.




45 jyl buryn (1976) Qazaqstannyń qoǵamdyq saıası qaıratkeri, «Daryn» memlekettik Jastar syılyǵynyń, «Altyn Juldyz» syılyǵynyń, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Buqaralyq aqparat quraldary salasyndaǵy syılyǵynyń ıegeri Ǵalym Qabdýluly BOQASh dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Maqanshy aýdanynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. Oksford ýnıversıteti «Ońtústik Azııa tarıhy men saıasaty» boıynsha MPhil dárejesin ıelengen (2009). Pákistanda, Úndistanda, Japonııada eńbek ótilinen ótken. 1999-2001 jyldary – ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Shyǵystaný fakýltetiniń hındı jáne ýrdý tilderiniń oqytýshysy. 2000-2001 jyldary – «Qazaq ádebıeti» gazetiniń halyqaralyq sholýshysy, «Habar» agenttigi» JAQ-ynyń Pákistandaǵy arnaýly tilshisi. 2001-2005 jyldary – «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporatsııasy» AQ qoǵamdyq-saıası baǵdarlama redaktsııasynyń jetekshisi, Aqparattyq-taldaý baǵdarlamasynyń dırektory jáne «Mezgil» saraptamalyq baǵdarlamalarynyń júrgizýshisi, basqarma tóraǵasynyń orynbasary. 2005-2006 jyldary – Almaty qalasy ákiminiń orynbasary. 2009-2010 jyldary – Irandaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Elshiliginiń keńesshisi bolǵan. 2010 jyldan beri biraz jyldar boıy Pragadaǵy (Chehııa) «Svobodnaıa Evropa-Radıo Svoboda» Radıosynyń Qazaq redaktsııasynda qyzmet atqarǵan. «Hronıka ýtrachennogo sveta» derekti fılmi stsenarııiniń avtory.




39 jyl buryn (1982) «Ulttyq bankiniń Ulttyq ınvestıtsııalyq korporatsııasy» AQ-nyń Basqarma tóraǵasy jáne Dırektorlar keńesiniń múshesi Ǵalymjan Bısenǵalıuly TÁJIıAQOV dúnıege keldi.

Qazaq memlekettik basqarý akademııasyn, Darema ýnıversıtetinde iskerlik ákimshilik magıstri dárejesin alǵan (2008). Eńbek joly: 2002-2005 jyldary – «ABN AMRO Bank Kazaqstan» AQ-nyń korporatıvtik klıenttermen jumys jasaý jónindegi menedjer; 2005-2007 jyldary – «Kaspı Bank» AQ-nyń qarjy ınstıtýttary basqarmasynyń basshysy; 2008-2010 jyldary – «HSBC Bank Kazaqstan» AQ munaı-gaz sektory tóraǵasynyń mindetin atqarýshy; 2010-2012 jyldary – «Sıtıbank Qazaqstan» AQ-nyń kishi vıtse-prezıdenti; 2012-2016 jyldary – Eýrazııalyq damý bankiniń basqarýshy dırektory; 2016-2019 jyldary – «Báıterek» UBH» AQ-nyń aktıvteri men passıvterin basqarý jónindegi Komıtettiń múshesi, jobalyq jáne korporatıvtik qarjylandyrý dırektory, Holdıngi basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetinde boldy.


Basty sózder: Qoǵam, Kúntizbe,
Joǵary qaraı