Aýa raıy
Nýr-Sýltan +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 449.85
EUR 485.43
RUB 5.71
CNY 70.69

2021 jyl qazaqstandyqtardyń esinde qandaı ózgeristermen qaldy

2021 jyldyń 31 jeltoqsan 2021 17:00

NUR-SULTAN. QazAqparat - Ótip bara jatqan jyl ózgeristerge toly boldy. Olardyń ishinde jaǵymdysynyń salmaǵy basym. «QazAqparat» halyqaralyq aqparat agenttiginń analıtıkalyq bólimi jyldyń eń aýqymdy jáne este qalar ózgeristerine sholý usynady.

Koronavırýsqa qarsy vaktsınatsııa

2021 jyldyń 1 aqpanynan bastap elde COVID-19-ǵa qarsy vaktsınalaý bastaldy. Birinshi kezeńde ekpe alǵandarǵa Reseıde óndirilgen Gam-KOVID-Vak («Spýtnık V») vaktsınasy salyndy. 15 aqpannan bastap vaktsınatsııa protsesine Qaraǵandy farmatsevtıkalyq kesheniniń bazasynda óndirilgen Gam-KOVID-Vak vaktsınasy qosyldy.




Kóp kúttirmeı Bıologııalyq qaýipsizdik problemalarynyń ǵylymı-zertteý ınstıtýty QazVac vaktsınasyn ázirledi. Bul iske vaktsına zertteýshiler 2020 jyldyń naýryz aıynda alǵashqy vırýstyń alǵashqy synamalaryn alǵan boıda kirisken bolatyn. Ekpe 2020 jyldyń sáýir-mamyr aralyǵynda jasaldy. Al bıylǵy 26 sáýirden bastap ol elde qoldanyla bastady.

Qazir Qazaqstanda eresekter «Gam-KOVID-Vak» (Spýtnık V), «QazVac», «Hayat-Vax», «KoronaVak» jáne «Sınofarm» vaktsınalaryn saldyra alady.

30 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha vaktsınanyń birinshi komponentin 8,9 mıllıonnan astam adam, ekinshi komponenttin 8,5 mıllıonnan astam adam alǵan.

Vaktsınatsııanyń oń nátıje bergenin tsıfrlar rastap tur: Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń derekteri boıynsha sońǵy tórt aıda aýrýshańdyq 16 ese azaıdy.

22 qarashadan beri halyqtyń osal toptary men alǵy sheptegi qyzmetkerler (medıtsına qyzmetkerleri, pedagogtar, medıtsınalyq-áleýmettik mekemelerdiń, jabyq balalar mekemeleriniń qyzmetkerleri men kontıngenti, 60 jastan asqan adamdar, kúshtik qurylymdarynyń qyzmetkerleri) revaktsınatsııadan ótýde. Halyqtyń negizgi bóligi úshin jappaı qaıta egý 2022 jyldyń 1 qańtarynan bastalýy kerek bolǵan. Biraq álemdegi qalyptasqan epıdemıologııalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, ımmýndaý jónindegi ulttyq konsýltatıvtik komıssııa qazaqstandyqtardy revaktsınatsııalaý taktıkasyn qaıta qarady. Osylaısha 8 jeltoqsannan bastap vaktsınatsııany eki dozamen aıaqtaǵan, sondaı-aq koronavırýs ınfektsııasymen aýyryp shyqqan azamattardyń bári 6 aıdan keıin qaıta revaktsınatsııaǵa jiberildi. 27 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha 400 myńnan astam Qazaqstan azamaty revaktsınatsııadan ótken.

Sondaı-aq, 12 qarashadan bastap elde 12 jastan asqan jasóspirimderge, júkti jáne bala emizetin áıelderge Pfizer óndirisiniń vaktsınasy salyna bastady. 27 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha Comirnaty (Pfizer) vaktsınasyn 301 675 adam qabyldaǵan. Onyń ishinde 242 103 jasóspirim, 17 368 júkti áıel jáne 42 186 bala emizetin ana bar. Bul ekpeniń ekinshi komponentin 108 582 adam aldy.

Eldegi epıdemıologııalyq ahýal mınıstrlik usynǵan boljamnyń optımıstik stsenarıi boıynsha órbip jatyr deýge bolady. Respýblıka boıynsha jeltoqsan aıynda táýligine orta eseppen 560 jaǵdaı tirkelýde.

QR Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy




QR Prezıdenti 2020 jyldyń qazan aıynda ótken ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń tórtinshi otyrysynda 2021 jyldy Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy dep jarııalaý týraly sheshim qabyldap, mereıtoıdyń ekonomıkalyq jáne saıası reformalar, tsıfrlandyrý, balalar men múgedekterdiń quqyqtaryn qorǵaý, ekologııa problemalaryn sheshý belgisimen ótetinin aıtqan.

30 jyl ishinde Qazaqstan táýelsiz, qýatty, teńquqyqty egemen memleketke aınaldy. QR Tuńǵysh Prezıdenti - Elbasy Nursultan Nazarbaev Nur Otan partııasy Saıası keńesiniń otyrysynda «Máńgilik el» ıdeıasyn júzege asyrýdyń jeti tuǵyryn belgiledi. Memlekettiliktiń jeti tiregi – táýelsizdik, birlik pen kelisim, qasıetti jer, otbasy jáne dástúr, ulttyq mádenıet, bilim men eńbek, pragmatızm.

Táýelsizdiktiń 30 jylynda halyq sany 19 082 467 adamǵa deıin jetti. 169 mln sharshy metr turǵyn úı salynyp, 1,5 mln azamattyń turǵyn úı jaǵdaıy jaqsardy. Jalpy ishki ónim 1993 jyly 11,4 mlrd dollar bolsa, 2021 jyly 190 mlrd dollarǵa jetip, 17 ese ulǵaıdy. Taýar aınalymy 1991 jylǵy 1,5 mlrd dollardan 100 mlrd dollarǵa deıin ósti. Qazaqstannyń halyqaralyq rezervteri 1993 jylǵy 711 mln dollardan 90,9 mlrd dollarǵa jetti. Tikeleı sheteldik ınvestıtsııalardyń jalpy aǵyny 400 mlrd dollar boldy. Ekonomıkadaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 33% bolyp otyr. Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar sany 3,4 mln adam, jumyssyzdyq deńgeıi 7,5%-dan 4,9%-ǵa deıin qysqardy.

2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan ekonomıkasynyń ósý qarqyny 3,8%-ǵa deıin jedeldedi.

Zeınetaqy reformasy

Memleket basshysy 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda 2021 jyly BJZQ salymshylary óz jınaqtarynyń bir bóligin turǵyn úı satyp alýǵa, emdeýge nemese qarjy kompanııalarynyń basqarýyna berýge paıdalana alatynyn aıtty. Prezıdenttiń bul tapsyrmasy zańmen bekitilip, Qazaqstannyń 750 myńǵa jýyq azamaty zeınetaqy jınaǵyndaǵy jetkiliktilik sheginen artylǵan aqshany turǵyn úı satyp alýǵa, ıpotekanyń negizgi boryshyn óteýge, sondaı-aq, ózderiniń aqshalaı qarajatyn qarjy kompanııalarynyń basqarýyna berýge múmkindik aldy.




Bul múmkindikti búginge deıin 606 myńnan astam adam paıdalandy. Qazaqstandyqtar zeınetaqy qorynan turǵyn úı máselelerin sheshýge jáne emdelýge 2,2 trln teńge aldy.

Bul reforma odan ári tereńdep, endi azamattar turǵyn úı satyp alý úshin ashylǵan úı qurylysy jınaq shotyna salym aýdarýǵa múmkindik alyp otyr. Zeınetaqy jınaǵyndaǵy artylǵan birjolǵy tólemdi jer úı salýǵa jáne jer ýchaskesin satyp alýǵa paıdalana alady.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi 11 jeltoqsanda turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý úshin birjolǵy zeınetaqy tólemderin paıdalaný erejesine osyndaı jańashyldyqtar engizgen bolatyn.

Májilis pen máslıhattar saılaýy




10 qańtarda Májilis pen barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýy ótti. Bul saılaýdyń ereksheligi Konstıtýtsııada belgilengen merziminde ótýinde edi. Sondaı-aq, elimizde tuńǵysh ret áıelder men jastarǵa partııalyq tizimderdiń 30 paıyzdyq kvotasy engizildi. Máslıhattar saılaýy alǵash ret partııalyq tizim boıynsha ótti.

Aýyl ákimderin tikeleı saılaý

Prezıdenttiń saıası reformalary 25 shildede ótken aýdandyq mańyzy bar qalalardyń, aýyldardyń, kentterdiń, aýyldyq okrýgterdiń ákimderin tikeleı saılaýy arqyly jalǵasty. Bul úshin zańnamaǵa saılaýdy taǵaıyndaý, kandıdattardy usyný, olarǵa qoldaý kórsetý úshin qol jınaý, kandıdattardy tirkeý, saılaý ótkizý, daýystardy sanaý jáne saılaý qorytyndylaryn shyǵarý tártibin belgileý bóliginde ózgerister engizildi.




Bul saılaýdyń mańyzdy elementi – bıýlletenderge «Bárine qarsymyn» baǵany qosyldy. Aýyl ákimderiniń alǵashqy tikeleı saılaýy 864 aýyldyq okrýgte ótti. Onyń ishinde 730 ákim 25 shildede, taǵy 134 ákim tamyzdan jeltoqsanǵa deıingi aralyqta saılandy.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq tóraǵasy

1 qańtardan bastap Qazaqstan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq organdarynda tóraǵalyq etti.

Bul kezeńde EAEO damýynyń 5 basym baǵyty aıqyndaldy: ónerkásiptik kooperatsııany kúsheıtý, ózara saýda kedergilerin joıý, kólik-logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytý, tsıfrlandyrý, «úshinshi» eldermen saýda-ekonomıkalyq qatynastardy keńeıtý.




QR Úkimetiniń derekteri boıynsha, 2021 jyly EAEO sheńberinde ónerkásiptik kooperatsııany jandandyrý boıynsha aıtarlyqtaı jumys júrgizilgen. Birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha EAEO ónerkásiptik óndirisiniń kólemi 620 mlrd dollarǵa jetken. Bul 2020 jyldyń sáıkes kezeńinen 4,4% joǵary. Ózara saýda kólemi 40% nemese 20,3 mlrd dollarǵa deıin ósti. Jyl basynan beri Qazaqstanda EAEO-ǵa múshe memleketter bıznesiniń qatysy bar 1172 jańa birlesken kásiporyn tirkelgen (+9%).

Jer týraly Zań

13 mamyrda Prezıdent «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jer qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıyp, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi sheteldikter men sheteldik qatysy bar kompanııalarǵa satý jáne jalǵa berý týraly kóp jylǵy pikirtalasqa núkte qoıdy. Osylaısha Jer týraly Zań sheteldikterdi aýylsharýashylyq jerlerin satyp alý jáne jalǵa alý múmkindiginen aıyrdy.




Zańda aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldikterge jáne sheteldik kompanııalarǵa, sheteldik úlesi bar qazaqstandyq kompanııalarǵa, azamattyǵy joq adamdarǵa, halyqaralyq qatysýy bar ǵylymı ortalyqtarǵa, sondaı-aq qandastarǵa berýge tolyq tyıym salý kózdelgen.

Sondaı-aq, zańda sheteldikter men sheteldik úlesi bar qazaqstandyq kompanııalar buryn jalǵa alǵan aýyl sharýashylyǵy jerin paıdalaný merzimin uzarta almaıtyny aıtylǵan.

Jalpyulttyq halyq sanaǵy

Qazaqstanda 1 qyrkúıekten 30 qazanǵa deıin «Qazaqstanda árkim mańyzdy!» degen uranmen jalpyulttyq halyq sanaǵy júrdi. Ol alǵash ret tsıfrlyq tehnologııalardy qoldaný arqyly ótti. Onlaın-rejımde sanaq júrgizý úshin sanaq.gov.kz deıtin arnaıy saıt ashyldy. Eldegi epıdaýhaldyń turaqtanýy halyq sanaǵy dástúrli formatta ótkizýge de múmkindik berdi.




Jalpyulttyq sanaq aldyn ala qorytyndysy boıynsha qazaqstandyqtardyń jalpy sany 19 169 550 adam boldy. Onyń ishinde erler – 48,71 %, áıelder – 51,29 %. Halyqtyń ortasha jasy – 31,94 jas. Qzaqastandyqtardyń 33,97%-y – 17 jasqa deıingi balalar, 19,72%-y – 14-28 jas aralyǵyndaǵy jastar. Etnıkalyq quramy boıynsha qazaqtardyń úlesi 70,18%-ǵa jetti.

Eldegi eńbekke qabiletti jastaǵy azamattardyń sany 11 320 410 adamdy nemese Qazaqstan halqynyń 59,05%-yn qurady.

Memlekettik basqarýdyń jańa modeli





Joǵary qaraı