Aýa raıy
Nýr-Sýltan +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 449.85
EUR 485.43
RUB 5.71
CNY 70.69

22 myń áleýmettik nysan múgedektigi bar adamdarǵa ıkemdi etip jasalady

2022 jyldyń 25 mamyr 2022 16:39

NUR-SULTAN. QazAqparat – «Kedergisiz keleshek» jobasynyń aıasynda 2025 jylǵa deıin 22 myń áleýmettik nysannyń tizbesi jasalyp, múgedektigi bar adamdarǵa qolaıly etip jaraqtalýy kerek. QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi osyndaı meje qoıyp otyr. Bul týraly Eńbek, áleýmettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıtetiniń tóraǵasy Erbol Nurǵalıev QazAqparatqa bergen suhbatynda málim etti.

- Erbol Joldaspekuly, múgedektigi bar adamdarǵa kedergisiz orta qurý baǵytynda qandaı sharalar atqarylyp jatyr?

- 2012 jyldan bastap 2018 jylǵa deıin elimizde múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne ómir súrý sapasyn jaqsartý jónindegi jospar ázirlendi. Jergilikti deńgeıde kedergisiz ortany qamtamasyz etý máselesi oblys ákimdikteriniń quzyretinde. Osy jospar aıasynda oblys ákimdikteri áleýmettik mańyzy bar 34 780 nysandy (onyń ishinde dárihanalar da bar) jáne kólik ınfraqurylymy obektilerin pasporttady. Onyń ishinde 25 711 nysan beıimdeýden ótkizildi.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi monıtorıng júrgizip, ákimdikter beıimdegen nysandardyń bári tıisti talaptarǵa sáıkes kelmeıdi degen qorytyndyǵa keldik. Mysaly, ákimdikter pandýstardyń bolýy, esik standarttaryna sáıkestigi týraly esep berdi. Pandýstardyń kólbeý buryshyna qoıylatyn naqty talaptar bar. Múgedek arbasynyń kedergisiz kirýine qolaıly bolýy shart. Pandýstar ornatylǵanymen talapqa saı etip jasalmaıtyn jaıttar kóp. Estý qabileti nashar nemese kórý qabileti nashar adamdarǵa qolaılylyq boıynsha jeke talaptar bar. Ǵımarat ishindegi sanıtarlyq torap bólmeleri de standartqa saı bolýy kerek.




Osy turǵydan alǵanda, olqylyqtar kóp. Sondyqtan biz ákimdikterge óńirlerde monıtorıng toptarynyń jumysyn jandandyrýdy tapsyrdyq. Osy monıtorıng toptarynyń quramyna múgedek adamdardyń quqyqtaryn qorǵaıtyn qoǵamdyq birlestikter, belsendiler, qoǵamdyq uıym ókilderi, depýtattar kirsin dep usyndyq. Monıtorıng toptary tek memlekettik organdar men memlekettik mekemelerdiń, uıymdardyń ókilderinen quralmaýy kerek. Sonymen qatar, eskertýlerdi joıý týraly óz usynystaryn bere alatyn jurtshylyq arasynan da alynýy qajet.

- «Kedergisiz keleshek» jobasy týraly jıi estımiz. Bul joba elge ne beredi?

- «Kedergisiz keleshek» jobasynyń mańyzy zor. 2025 jylǵa deıin kedergisiz ortany tolyq qamtamasyz etý mindeti qoıylyp otyr.

«Amanat» partııasymen birlesip saılaýaldy tuǵyrnama aıasynda bes jyl ishinde 22 myń áleýmettik mańyzy bar obektige qoljetimdilikti tolyq qamtamasyz etýge tıispiz. Jyl saıyn biz búkil el boıynsha 4 400 obektiniń qoljetimdiligin qamtamasyz etýimiz kerek.

Óńirlerdiń bárinen eń aldymen kedergisiz orta etip beıimdeýdi qajet etetin áleýmettik nysandardyń tizimin surattyq. ıAǵnı, memlekettik mekemeler men halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń, emhanalar men aýrýhanalardyń, densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet, sport nysandarynyń ǵımarattary qanshalyqty talapqa saı ekenine bastan-aıaq taldaý jasaldy. Mysaly, oblystyń tiziminde 250 obekt bolsa, ekinshi óńirdiń tizimine 400 nysan engen.

- Monıtorıng toptary nysandardy qalaı tekseredi?

- Respýblıka boıynsha 200-den astam monıtorıng toby jumys isteıdi. Monıtorıng tobyndaǵy adamdar áýeli pandýstarǵa qoıylatyn talaptardy, olardyń kólbeý buryshyn, enin, nashar estıtin jáne nashar kóretin adamdarǵa, tirek-qımyl apparaty buzylǵan adamdarǵa qandaı jaǵdaı jasalýy kerektigin bilip turýy kerek. Biz QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligimen birlesip monıtorıng toptaryna arnalǵan ádistemelik materıaldy bekittik. Sol qujatta bári jazylǵan. Monıtorıng tobyna múshe ár adamǵa sonyń negizinde jasalǵan nusqaýlyq berilgen.




Monıtorıng toptary tekserý tizimine engen nysandardy túgel aralap, usynym túrindegi eskertýler berdi. Ol usynystardy oryndaýyna eki aıdan úsh aıǵa deıin ýaqyt beriledi. Osydan keıin nysandar qaıta tekseriledi. Eskertýlerdi joıǵannan keıin monıtorıng toptary obektiniń búkil parametrlerge sáıkestigi týraly aktige qol qoıady. Osy aktiler boıynsha ákimdikter bekitilgen obektini https://inva.gov.kz/ siltemesindegi ınteraktıvti kartaǵa engizedi.




Bul resýrsta pikir qaldyrýǵa bolady. Nysanǵa bas suqqan kez kelgen adam pikir jazyp, óz eskertýlerin naqty jaza alady. Bul sholýlardy túzetý nemese joıý múmkin emes.

Aýmaqtyq departamentterge monıtorıngten ótken nysandardy qaıtalap aralap shyǵýdy tapsyrdyq. Byltyr jergilikti atqarýshy organdardyń málimetteri boıynsha 5080 nysan beıimdeýden ótken. Al sonyń aıasynda biz 3260 nysandy nemese 75%-yn tekserdik.




- Monıtorıng kezinde qandaı olqylyqtar jıi anyqtalady?

- Ókinishke qaraı, birqatar olqylyqtar anyqtaldy. Aıtalyq, 400 obektide tirek-qımyl apparaty buzylǵan adamdardyń júrip-turýyna qatysty erejeler buzylsa, múgedek arbasyndaǵy adamdardyń júrip-turýymen qatysty 500-den astam olqylyq tabyldy. Nashar kóretin jáne nashar estıtin adamdarǵa arnalǵan ortany uıymdastyrýǵa qatysty birqatar olqylyqtar bar. Túpki maqsatymyz – bes jyl ishinde 22 myń nysandy múgedektigi bar adamdarǵa júz paıyz beıimdep shyǵý.




Ásirese halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda kedergisiz orta qurý máselesi túpkilikti sheshilgeni kerek. Ákimdikterge salsaq, «bári jaqsy», «bári rettelgen» dep esep beredi. Teskerip qarasaq, árdaıym olaı bola bermeıdi.

Monıtorıngten tys tekserýler de bolyp turady. 2021 jyly bizdiń mınıstrlik 1009 tekserý júrgizdi. Onyń ishinde 844 tekserý áleýmettik-kólik ınfraqurylymy obektilerine qoljetimdilikti solardyń qorytyndysy boıynsha anyqtalǵan aqaýlardy joıý týraly 827 uıǵarym berilip, 18 mln teńgeden astam somaǵa 149 ákimshilik aıyppul salyndy.

- Erekshe muqtajdyqtary bar adamdarǵa arnap jabdyqtalǵan obektilerdiń tapshylyǵy boınysha qaı óńirler artta qalyp otyr?

- Bul máselede óńirlerdiń problemany sheshýge qansha qarajat bóletini mańyzdy. Aıtalyq, Mańǵystaý, Atyraý oblystarynda, tipti Almatyda da qarajat jetkiliksiz bólingen.

Qostanaı oblysynda kóptegen eskertýler anyqtalǵanyn bólip aıtqym keledi. Pavlodar, Qaraǵandy oblystarynda da eskertýler boldy. Jambyl oblysynda birqatar eskertýler anyqtaldy.




- Degenmen shaǵymdar sap tyıyldy dep aıtýǵa áli erte shyǵar?

- Árıne, shaǵymdar kóp. Saıtqa, turǵyndardan túsip jatady. Biz nysandardyń halyqaralyq standarttarǵa saı bolýyn talap etemiz. Áli kóp jumys kútip tur. Salynyp jatqan jańa obektilerdiń múgedektigi bar adamdarǵa júz paıyz beıimdelip salynýy mańyzdy. Ol másele boıynsha da tıisti organdar ázirlegen naqty talaptar, normatıvter bar. Trotýar, aıaldama kólik quraldarynan bastap kóppáterli úılerge deıin bári múgedektigi bar adamdardyń kirip-shyǵýyna qolaıly bolyp beıimdelýi kerek. Bul sanattaǵy adamdar tek áleýmettik nysandarǵa baryp qana qoımaı, sportpen shuǵyldanady, mádenı oryndarǵa barady. Sondyqtan atalǵan standarttar talap etiletin oryndardyń qatary keńeıe bermek.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!








Joǵary qaraı