Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

بۇگىن - جەڭىس كۇنى

2021 jyldyń 9 mamyr 2021 07:33

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - 9- مامىر وزگە دە ت م د ەلدەرى سياقتى قازاقستاندا دا جەڭىس كۇنى رەتىندە اتالىپ وتەدى.

ويتكەنى، وسىدان 76 جىل بۇرىن ك س ر و ءۇشىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جەڭىسپەن اياقتالعان بولاتىن، دەپ حابارلايدى قازاقپارات.

گەرمانيا اسكەرى ك س ر و اۋماعىنا شابۋىل جاساعان 1941-جىلدىڭ 22- ماۋسىمى ت م د ەلدەرىنىڭ رەسمي تاريحىندا 4 جىلعا سوزىلعان الاپات سوعىستىڭ باستالعان كۇنى بولىپ ەسەپتەلەدى.

كەز كەلگەن سوعىستىڭ ەكونوميكانى ونداعان جىلدارعا ارتقا شەگەرىپ، ۇلتتىڭ تۇرمىس ساپاسى مەن دەموگرافيالىق الەۋەتىن تەجەيتىنى تاريحتان بەلگىلى.

سوندىقتان سوعىستىڭ بىتكەنى تۋرالى حاباردى «قارا قاعازدار» مەن قالىپتان تىس ازاپتى جۇمىستان تيتىقتاعان حالىقتىڭ «جەڭىس» دەپ قابىلداۋى زاڭدى ەدى. ك س ر و ءۇشىن جەڭىستى جاقىنداتۋعا وداق قۇرامىنداعى قازاق ك س ر- نىڭ قوسقان ۇلەسى زور.

1939-جىلى وداق كولەمىندە جۇرگىزىلگەن حالىق ساناعى بويىنشا قازاقستاندا 6,2 ميلليون ادام تۇراتىن ەدى. 4 جىلدا قازاق دالاسىنان 1 ميلليون 200 مىڭ مايدانعا اتتانىپ، ونىڭ 601 مىڭى قايتىپ ورالعان جوق. 100 مىڭنان استام قازاقستاندىق سوعىستاعى ەرلىگى ءۇشىن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى وردەن-مەدالدەرمەن ماراپاتتالدى. ونىڭ ىشىندە 99 مايدانگەر كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى جانە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ حالىق قاھارمانى اتاقتارىن يەلەندى.

«سوۆەت-گەرمان سوعىسى كەزىندە جاۋعا اتىلعان 10 وقتىڭ توعىزى شىمكەنتتەگى قورعاسىن زاۋىتىندا قۇيىلدى» دەپ كەلەتىن قاناتتى ءسوز بار.

سوعىس جىلدارىندا قازاقستان جالپى وداق بويىنشا مىس قۇيماسىنىڭ %30 ىن، مارگانەتس كەنىنىڭ %60 ىن، مىس كەنىنىڭ %50 ىن، ۆيسمۋتتىڭ %65 ىن، پوليمەتالل كەندەرىنىڭ %70 ىن، مىرىش ءونىمىنىڭ %85 ىن ءوندىردى.

سوعىس جىلدارىنداعى رەسمي ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك، شايقاسقا جارامسىز بالا-شاعا مەن قاريالاردىڭ، جارىمجاندار مەن ايەلدەردىڭ تىلداعى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان مايدانعا 500 مىڭ توننادان استام استىق، 230 مىڭ توننادان استام كارتوپ پەن كوكونىس، 250 مىڭ توننادان استام ەت، 300 مىڭ توننادان استام ءسۇت، 1,7 ميلليون توننا ءجۇن، 2,5 ميلليون دانا جىلى كيىم جىبەردى.

ۇرىسقا دەپ 110 مىڭنان اسا جىلقى، جاۋدان ازات ەتىلگەن اۋداندارعا دەپ 500 مىڭنان استام مال جونەلتكەن. تىلداعى قازاقستاندىقتاردىڭ قالتاسىنان 1941-1945-جىلدارى سوعىس تەحنيكالارىن جاساۋعا 480,3 ميلليون رۋبل جيناپ الىندى.

1941-44-جىلدارى رەسپۋبليكاعا 300 مىڭنان استام المان ۇلتىنىڭ وكىلى، 45500 قاراشاي، 406000 شەشەن مەن ينگۋش، 21,150 بالقار، 2200 قالماق، 4 500 قىرىم تاتارلارى، 27600 مەسحەت تۇرىكتەرى جانە باسقا دا ۇلت وكىلدەرى جەر اۋدارىلدى.

1949-جىلى ك س ر و بويىنشا كەزەكتى ساناق جۇرگىزىلۋى كەرەك بولاتىن. ءبىراق بيلىك ونى تاعى 10 جىلعا شەگەردى. سوندىقتان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستى 6,2 ميلليون اداممەن قارسى العان قازاقستان قانشا اداممەن اياقتاعانى تۋرالى ناقتى دەرەك جوق دەۋگە بولادى.

1- مامىرداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان 665 ارداگەر بار. بيىل جەڭىس كۇنى قارساڭىندا ولارعا 1 ميلليون تەڭگەدەن وتەماقى بەرىلدى. سونداي-اق، مەملەكەت ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسۋشىلارعا اي سايىن 182851 تەڭگە، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس مۇگەدەكتەرى ءۇشىن اي سايىن 188051 تەڭگە زەينەتاقى تولەيدى.

قازاقستاننىڭ سوعىس ارداگەرلەرىنە بەرىپ وتىرعان وتەماقىلارى كورشى ەلدەردىڭ بارىنەن جوعارى.

Joǵary qaraı