Aýa raıy
Astana 17 °S
Almaty 20 °S
valıýta baǵamy
USD 412.55
EUR 468.66
RUB 5.79
CNY 58.80

Elbasy Qazaqstannyń túrli kezeńderinde mańyzdy ról atqardy

2020 jyldyń 7 shilde 2020 16:49

NUR-SULTAN. QazAqparat - Aqparat jáne arab-orys tilderin zertteý ortalyǵynyń dırektory Májıd Abdýl Ázız Át-Týrkıdiń Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qyzmeti týraly maqalasyn nazarlaryńyzǵa usynamyz.

QAZAQSTANNYŃ BILІK NURY – ELBASY NURSULTAN NAZARBAEV

Bul jumystyń jazylýyna túrtki bolǵan ári shabyttandyrǵan basty sebep Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstan Respýblıkasynyń 30 jyldaǵy jan-jaqty órleýi men damýyndaǵy jetistigine degen tereń tańdanys sezimi edi.

Derbestiktiń alǵashqy jyldary Elbasyǵa burynǵy Keńes odaǵynan óz táýelsizdigin alǵan óz elin aımaq elderine tóngen ótpeli kezeń qıynshylyqtaryn jeńý men jańa memleket qurý úlesi tıgen bolatyn. Osy aımaqtyń ózge memleketteri sol kezeńniń aýyrtpalyqtaryn jeńe almaı, áli de bastarynan ótkerip jatqan ýaqytta, Qazaqstan ony eńserip qana qoımaı, irgetasyna ózindik tirshilik negizi qalanǵan zamanaýı memleket qurýdyń úlgisin der kezinde usyna bildi.

Qazaqstannyń azamattyq qoǵam ómirinde baıqalatyn turaqtylyq pen qoǵamdyq damýǵa qol jetkizý isindegi onyń jetistigin aıǵaqtaıtyn taǵy bir derek nazar aýdartady. Dálirek aıtsaq, N. Nazarbaev bastaǵan el álemniń kóptegen elderinde oryn alǵan qıly qaqtyǵystar men kıkiljińderge sebepshi bolǵan ıdeologııalyq jáne konfessııalyq aıyrmashylyqtarmen sabaqtas ǵalamdyq jáne aımaqtyq oqıǵalardyń teris yqpalyna ushyramady. Kerisinshe, qazaq qoǵamy 120-dan astam tegi jaǵynan túrli halyq toptarynan quralsa da, barsha dinı nanym-senimderdiń aıyrmashylyǵyna, olardyń kúlli erekshelikterine, qaýip-qaterler men qaıshylyqtarǵa qaramastan, beıbit ómir súrý isinde orasan zor jetistikterge qol jetkizdi. Qazaqstan ómirinde eldiń qoǵamdyq ómiriniń mazmunyn baıytýǵa yqpaldasatyn belgili bir maǵynadaǵy mádenı plıýralızm saltanat qurdy. Buǵan N. Nazarbaevtyń bastamasymen 17 jyl boıy elorda tórinde ótip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń salmaqty úlesin aýyz toltyra aıtýǵa bolady.

Qazaqstannyń azamattyq qoǵam qurýdaǵy jáne mádenıetti damytýdaǵy jetistigi aıryqsha sıpat alǵandyqtan, kóptegen zertteýshilerdiń qazaqstandyq tájirıbeni saraptaýǵa degen yntasyn týdyrdy. Bul turǵyda qazaq baýyrlardyń qol jetkizgen baǵa jetpes osyndaı jetistikteri tikeleı Elbasy N. Nazarbaevtyń basshylyǵymen júzege asqany barshamyzǵa belgili.

Elbasynyń bolmys-bitimi táýelsizdik alǵannan keıingi Qazaqstan ómiriniń túrli kezeńderinde eń mańyzdy ról atqardy. Mádenı, áleýmettik, ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq turǵyda el damýynyń tizginin qaı jaqqa baǵyttaý qajettiliginde Elbasynyń ózindik erekshe kózqarasy boldy.

Sondaı-aq, onyń elden tys sheteldik qarym-qatynas ornatýda da erekshe strategııalyq baǵdarlamalardy jasaýda ózindik bastamalary boldy. Bul jaıynda Saýd Arabııanyń burynǵy syrtqy ister mınıstri qyzmetin atqarǵan Saýd ál-Faısal myrza bylaı degen bolatyn:

- N. Nazarbaev myrzanyń táýelsiz memleket qurý jolynda júrgizgen saıasatynyń kóregendiginiń nátıjesi – eldiń eńsesi bıik ári ıslam álemi men halyqaralyq arenada eleýli orynǵa ıe bolǵandyǵy. Dos peıildi Qazaqstan ómirindegi saıası turaqtylyq, konfessııaaralyq órleý men qalypty damý, ekonomıkalyq ósý jaǵdaılary ony Ortalyq Azııadaǵy mańyzdy memleketke aınaldyrdy. Respýblıkanyń geografııalyq jaǵdaıy men saıası yqpaldylyǵy óńirde turaqtylyqqa jetýdiń pármendiligin qamtamasyz etýde, óńirlik shıelenisterdi retteýde mańyzdy faktor qyzmetin atqaryp keledi. Sonymen qatar, halyqaralyq arenada dinaralyq dıalog ornatý men lańkestik túrli áreketterge qarsy turýǵa baǵyttalǵan umtylystardy qoldaýda Qazaqstan mańyzdy ról atqaryp otyr.

Qazirgi tańda qazaq halqy Elbasynyń qaldyrǵan osyndaı sara jolymen múltiksiz júrip keledi. Mundaı turaqty adymnyń arqasynda Qazaqstan búginge deıin barlyq dinderdiń tolyq teń dárejeliligi men konfessııaaralyq kelisimine kepildik berip, olardyń qyzmetteriniń órkendeýin qamtamasyz etýde. Sondaı-aq, Qazaqstan ıslamnyń jáne basqa da álemdik dástúrli dinderdiń ozyq ǵuryptaryn qurmetpen, damyta otyryp, zamanaýı zaıyrly qoǵam qurady. Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń Sez aıasynda atqarylyp otyrǵan jumystar osynyń kepili. Osy sekildi mańyzdy qyzmetterdi atqarý arqyly Elbasy óz elin halyqaralyq qaýymdastyqtyń tolyqqandy jáne jaýapty músheleriniń biri retinde kórgisi keletini anyq.

Buǵan qosa N. Nazarbaev ultaralyq, dinaralyq jáne mádenıet aralyq kelisimderdi, qazaq halqynyń birtutas ilgerileýin qamtamasyz ete otyryp, erteden qalyptasqan olardyń mádenıeti, dini men tilin saqtaýdy basty nazarǵa qoıǵan. Búginde onda túrli din ókilderi erkin qyzmet etip, dástúrli ıslamı bilim beretin joǵarǵy oqý oryndary jyl saıyn bilikti de bilimdi mamandyr shyǵaryp otyr.Olardyń barlyǵy aldaǵy ýaqytta eldiń ıgiligine qyzmet etetin jandar ekeni sózsiz.

30 jylǵa jýyq táýelsizdikte Qazaqstan úshin musylman álemindegi eldermen halyqaralyq yntymaqtastyq pen mádenı araqatynas qurylymyna belsene qatysý barynsha shynaıy sıpat alady. Osy tusta N. Nazarbaevtyń eldiń álemge tanym bolý jolynda kóptegen ıslam memleketterimen jáne shyǵys Arab elderimen, sonyń ishinde Saýd Arabııasymen ózara tıimdi jáne ózara jetildiriletin ekijaqty qatynastardy belsendi túrde ilgeriletkeni belgili.

Tilge tıek etetin jaıt, Qazaqstan ejelden beri ıslam dinin berik ustanǵan elderiniń biri sanalady. Osynyń saldarynan eldegi dástúrli din ókilderiniń basym kópshiligi musylmandardan turady. Sondaı-aq, Qazaqstan óziniń syrtqy saıasatynda musylman álemine jáne oǵan kirigetin ózge de memlekettermen baılanysty damytýǵa nelikten kóńil bóletindigi aıqyn. Buǵan qatysty Elbasy 2006 jylǵy naýryz aıynda Respýblıka Parlamentiniń palatasynda aıtqan myna sózderi bar:

– Biz úshin musylman álemindegi elderimen halyqaralyq yntymaqtastyq ornatýǵa belsene atsalysýymyz meılinshe tabıǵı nárse. Biz sondaı-aq ıslam jáne Taıaý Shyǵys elderiniń kópshiligimen ózara tıimdi jáne ózara baıytatyn ekijaqty qarym-qatynastardy belsendi damytyp kelemiz. Sondyqtan da men qazirdiń ózinde mundaı tájirıbe jınaqtaǵan Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeıdegi mádenıet aralyq jáne konfessııaaralyq ún qatysý ortalyqtarynyń biri retinde qyzmet atqarýǵa ázir ekenin taǵy da toqtalǵym keledi.

Sonymen qatar halyqaralyq deńgeıdegi tıimdi yntymaqtastyq salasynan álem elderi Qazaqstannan kóp nárseler kútedi. Qazaqstan Respýblıkasy halyqaralyq qoǵamdastyqtyń belsendi múshesi bolyp tabylady. Ol ár túrli halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar men organdardyń jumystaryna barynsha iskerlikpen qatysýda. Qazaqstan kóptegen eýropalyq jáne azııalyq uıymdarǵa qosyldy. Táýelsizdik alysymen-aq Qazaqstan Islam Yntymaqtastyq Uıymyna múshe boldy. Qazaqstannyń kóptegen
halyqaralyq uıymdar jáne mekemelermen baılanysy arta túsýde. Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń Sez arqyly konfessııaaralyq dıalog jolynda Qazaqstan Taıaý Shyǵystaǵy Búkilálemdik Islam Lıgasy jáne Islam isteri jónindegi mınıstrlikter syndy alpaýyt uıymdarmen qatynasy nyǵaıdy. Mundaı senimdi qadam Qazaqstandy taǵy bir alǵa jyljytty.

Órkenıettik nemese dinı qarama-qaıshylyqtarǵa qarsy áreket etýde dinder arasynda únemi dıalog júrgizýdi asa qajet etedi. Mundaı dinaralyq jáne konfessııaaralyq dıalog qoǵamdaǵy dinder men konfessııalardyń beıbit ómir súrý jetistigine jetýine jáne ulttar arasyndaǵy dinı fanatızmdi túp-tamyrymen qurtý úshin qajet. Osyndaı kedergilerdiń jolyn kesý úshin Qazaqstan Elbasynyń jetekshiligimen Sez jumystaryn úzdiksiz atqaryp keledi. Onda álemdik dinder men konfessııalardyń ıslamnyń, býddızmniń, hrıstıannyń, ıýdaızmniń, daosızmniń, ındýızmniń, sıntoızmniń jetekshi ókilderi qatysady. Bulardyń barlyǵy álemdik deńgeıde dinaralyq tatýlyq ornatý arqyly adamzattyń asyl armany bolǵan beıbitshilik pen yntymaqty qoǵam qurýdy kózdeıdi. Mundaı bastamaǵa muryndyq bolyp otyrǵan Qazaqstan úlken jaýapkershilikti moınyny alyp, ony utymdy júrgizip otyr.

Budan basqa da Qazaqstan barlyq salada: saıasatta, ekonomıkada, mádenıette, dinaralyq qatynasta kóshbasshy retinde tanylyp úlgerdi. Qazaqstan barlyq halyqaralyq kúshter arasynda úlken qurmetke bólengen halyqaralyq áriptes bolyp otyr. Ol halyqaralyq lańkestikke, esirtki saýdasyna, ıadrolyq qarýdy taratpaýǵa qarsy kúreske óziniń qomaqty úlesin qosty. Qazaqstan bul baǵyttaǵy is-árekettiń tereń oılastyrylǵan baǵdarlamasyn qabyldady. Ol óz aldyna jáne álemdik barlyq qoǵamdastyqtyń aldyna qoıǵan mindetterin buljytpaı oryndaýda. Bul basqa memleketterdiń aldynda Qazaqstannyń 30 jyldyq jas memleket ekenine qaramastan, bedelin burynǵydan da joǵary kótere tústi.

Basty sózder: Tuńǵysh Prezıdent - Elbasy,
Joǵary qaraı