Aýa raıy
Astana -8 °S
Almaty -11 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Kaspııdiń sýy men Aqtaý qalasy aýasynyń tazalyǵy qalaı tekseriledi

2020 jyldyń 24 qarasha 2020 01:07

NUR-SULTAN. QazAqparat - Búgingi tańda eldiń ekonomıkasyn damytýmen qatar, ekologııasyn da qadaǵalaý men qalypqa keltirý kún tártibinen túspeıtin másele. Ásirese, aýany lastaıtyn ónerkásip kásiporyndary zań talaptaryna saı jumys isteýleri tıis jáne olar qatań baqylaýda bolý kerek. Qazirgi ýaqytta ekonomıkany kóteremiz dep ekologııaǵa zııan keltiretin bolsaq, sońy jaqsylyqqa aparmasy anyq. Adamzat úshin aýa men sýdyń tazalyǵy tarazyǵa túsip turǵan shaqta zerthanalardyń da jumysyna zeıin qoıǵan abzal.

Qazaqstanda Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Qazgıdromet kásiporny — atmosferalyq aýa men jer ústi sýlarynyń sapasyn baqylaıtyn jalǵyz mekeme. Onyń Mańǵystaý oblysyndaǵy zerthanasy Aqtaý teńiz porty aýmaǵynda ornalasqan. Munyń sımvoldyq mániniń bar ekeni anyq. Sebebi, 2003 jyly ashylǵan zerthana tek atmosferalyq aýanyń, túptik shógindiler men topyraqtyń hımııalyq quramyn ǵana emes, ónerkásip kásiporyndar atmosferaǵa taratatyn shyǵaryndylardy, teńiz sýynyń sapasyn da turaqty baqylaıdy. «Qazgıdromet» RMK Mańǵystaý oblysy fılıaly ekologııalyq beketindegi synaq zerthanasynyń basshysy Nazıra Ryskeldıevadan Kaspıı sýy men Aqtaý qalasynyń aýasy qalaı tekseriletinin bilgen edik.


«Kaspıı teńizinde Aqtaý qalasy boıynsha 4 núkte bar. Sol jerlerden ár aı, ár toqsan saıyn sý synamasyn alyp, 28 kórsetkishke tekseremiz. Olar Prımorskıı aýyly, Dostar jaǵalaýy, «Brız» ıaht-klýby aýmaǵynda ornalasqan. Al qalanyń ózinen tys baqylaý pýnktteri Fort-Shevchenko qalasynda, Qalamqas ken ornynda, Fetısovo aýylynda, Qarabuǵaz shyǵanaǵynda, Bóget aýdanynda, Quryq, Adamtas maıagi aýdandarynda, Batys Býzachıde, Shaqpaq Atada, Kangada, Qyzylózende, Saýrada, Qyzylqumda, Ońtústik jáne Soltústik Kendirlide, Qalyń, Arman jáne Qarajanbas ken oryndarynda, Arbat qorymy aýmaǵynda tur. Negizgi tekseriletin komponentter – sý temperatýrasy, erigen ottegi, hlorıdter, sýlfattar, qalqyma bólshekter, kaltsıı, magnıı, temir, munaı ónimderi jáne taǵy basqalar», - deıdi Nazıra Ryskeldıeva.

Kaspıı teńizi sýyna qatysty halyqtan qandaı da bir shaǵym tússe zerthana jospardan tys tekserý júrgizedi.


Nazıra Ryskeldıevanyń aıtýynsha, Kaspıı teńizinde baldyrlardyń gúldeýinen qys aılarynda teńiz jaǵalaýynyń qyzyl túske boıalady eken. Osy kezeńde ıtbalyqtardyń jaǵaǵa shyǵyp ketýi nemese ólý jaǵdaılary tirkelse sý sapasyn tekserý úshin jospardan tys jumystar uıymdastyrylady. Sońǵy ret mundaı jaǵdaı qańtar aıynda bolǵan. Jaǵada bir ıtbalyqtyń ólip jatqanyn kórgen adamdar osy mekemege habarlasqan. Biraq, teksergendegi nátıje ıtbalyqtyń ólýine sýdyń lastanýy sebep bolmaǵanyn kórsetken.

Bıyl Kaspıı teńizinde sýdyń quramyndaǵy elementterdiń belgilengen normadan asý jaǵdaıy tirkelmegen. Jaqynda zerthana jer asty, jer ústi sýlary, aýyzsý, atmosferalyq aýa, topyraqtyń quramyn monıtorıngileý boıynsha qaıta akkredıtatsııadan ótken. Bul – mekemeniń jekelegen óndiris oryndaryn tekserýlerine múmkindik beredi.


«Qazirgi ýaqytta biz teńiz porty men soltústik termınalǵa qyzmet kórsetip jatyrmyz. Aı saıyn munaı ónimderin qaraımyz. Aılaqtardaǵy belgilengen núktelerden sý alamyz. Quramyn tekserip, hattama beremiz»,- dedi maman.

Al sýǵa munaı quıylyp ketken jaǵdaıda Qazgıdromet zerthanasy jergilikti ekologııa departamentimen birge tekseris júrgizip, saraptama jasaıdy. Zerthana basshysynyń aıtýynsha, Aqtaý aýasynyń kórsetkishteri basqa qalalarmen salystyrǵanda jaqsy. Tek keıde shańnyń ǵana mólsherden asyp ketý jaǵdaılary tirkeledi. Qala turǵyndary atmosferalyq aýanyń jaǵdaıyn AirKZ qosymshasy arqyly onlaın-rejımde bilip otyrady. Ondaǵy aqparat kóshelerdegi led-ekrandardan kórsetiledi.

«Aqtaý qalasynda atmosferalyq aýa monıtorınginiń 4 statsıonarlyq beketi, 2 avtomatty stantsııasy bar. Jańaózen qalasyna 2, Beıneýge 1 avtomatty stantsııa qoıylǵan. Barlyǵynan aqparat ár 20 mınýt saıyn alynyp otyrady», - deıdi zerthana basshysy.

Qazaqstan jeriniń asty da ústi de baı. Tek sony birinshiden baǵalaı bilsek, ekinshiden, aıalaı bilsek bolǵany. Teńizge bir tamshy munaı tamyzbasaq, saf aýamyzdy lastamasaq, ormanymyzdy otamasaq, qorshaǵan ortamyzdy qorǵasaq qana keıingi urpaq bizge keıimeıtin bolady. Halyqtyń ekomádenıetin qalyptastyrý isin de esten shyǵarmaıyq.


Joǵary qaraı