Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Kıberbýllıng: Qazaqstanda byltyr - 143, bıyl - 105 oqýshy ózin ózi óltirgen

2021 jyldyń 17 qyrkúıek 2021 09:48

NUR-SULTAN. QazAqparat - Májilis depýtaty, saıasattanýshy Erlan Saırov keshe Májilis maquldaǵan býllıng jáne kıberbýllıngke qatysty jańa zańnama talaptaryn túsindirdi, dep habarlaıdy QazAqparat.

Bul jaıynda depýtat óziniń Facebook paraqshasynda jazdy. QazAqparat Erlan Saırovtyń jazbasyn qaz-qalpynda jarııalaıdy.

«Men jelidegi álimjettik, býllıng jóninde, áleýmettik jeliniń mádenıeti jóninde júıeli túrde jazyp júrmin.

Keshe Májilistiń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine bala quqyqtaryn qorǵaý máselesi boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.

Atalǵan zańdy qarastyrý aıasynda kıberbýllınge qarsy turý máselesi de qarastyrylǵan.

Kıberbýllıngtiń balalarǵa ǵana emes, eresekterge de qatysty ekenin barlyǵymyz jaqsy bilemiz.

Qanshama ókinishti, jazataıym jaǵdaıdar bizdiń kózimizshe bolyp jatyr.

Balalarǵa qatysty naqty tsıfrlardy keltirgen durys:

- 2020 jyly bala men jasóspirimder arasynda 143 sýıtsıd tirkelse, 193 sýıtsıdke talpyný tirkelgen.

- 2021 jyldyń birinshi jartysynda 105 sýıtsıd, 105 talpyný tirkelgen.

Sarapshylardyń esebine júginsek, 2018 jyly ǵana

- balalardyń 60 paıyzy ómirinde bir ret /kıber/ býllıngke ushyraǵan;

- 17 paıyzy /kıber/ býllınge birneshe ret ushyraǵan.

Kıberbýllıngpen kúresý áleýmettik jelini retteýmen tikeleı baılanysty.

Elimizde tek 2021 jyly ǵana jelide 140 myń zańbuzý /feık, kıberbýllıng, ekstremızm/ faktisi tirkelgen.

Aqparat mınıstrligi jeli platformalaryna 1700 hat jazylǵan, sonyń 20-30 paıyzy ǵana qanaǵattandyrylǵan, ıaǵnı alynyp tastalǵan.

Osy salany retteýdiń halyqaralyq tájirıbesin qarastyraıyq.

1. 2017 jyly Germanııanyń Býndestagy «Áleýmettik jeli jóninde» zań qabyldady. Bul zań boıynsha, 2 mln. qoldaýshysy bar Áleýmettik jeli Platformalary Germanııada azamattyq ister men aıyppulmen aınalysatyn ókildi taǵaıyndaýy kerek.

Áleýmettik jeli platformasy túsken aryz-shaǵymdardy 24 saǵattyń ishinde qarap, kontentti tekserip, adamdy balaǵattaý, jek kórý ekstremıstik baǵyttaǵy jazba bolsa shaǵym túskennen keıin bir jetiniń ishinde alyp tastaýy kerek.

Zańdy buzǵany úshin 50 mln evro aıyppul qarastyrylǵan!

2. Frantsııanyń Ulttyq jınalysy da osyndaı zań qabyldaǵan. Bul zań boıynsha onlaın platforma Frantsııa terrıtorııasynda zańdy ókilin taǵaıyndaýy tıis. Onlaın platforma aryz-shaǵym jasaýdyń elektrondy túrin engizýi tıis.

Zańdy oryndamaǵany úshin 112 500 evro aıyppul qarastyrylǵan.

3. Ońtústik Koreıa, Sıngapýr, Reseı, Túrkııa, EO basqa da elderi óziniń zańdaryn osy másele boıynsha kúsheıtip jatyr.

4. Jańa Zellandııa, AQSh-tyń 50 shtatynyń 44 shtatynda kıberbýllınge qylmystyq qatań jaýapkershilik qarastyrylǵan.

Búginde, Áleýmettik Platformalardy retteýdiń halyqaralyq tájirıbesi osyndaı.

Amerıka Qurama Shtattary, ázirshe, kıberbýllınge qarsy zań qabyldaǵan Germanııa, Frantsııa, Sıngapýr, basqa da elderge, óziniń shtattaryna eshqandaı sanktsııa qabyldaǵan joq.

Óıtkeni, áleýmettik jeliniń ishindegi feık, býllıng, ekstremızm problemasy AQSh tyń qoǵamyn da tolǵandyryp otyr. Ózderi de Áleýmettik Platformany rettep otyratyn zańdardy oılastyryp jatyr.

Qazaqstandaǵy kıberbýllıng máselesiniń «kúıip» turǵanyn esepke alsaq, Aýǵanstanǵa baılanysty dinı ekstremızm máselesiniń ózekti ekendigin eskersek, osy problemamen aınalysatyn memlekettik ókiletti organnyń bolǵany durys.

Memleket búginde ekonomıka, áleýmettik qorǵaý, qarjy salalaryn kúndelikti rettep otyrady.

Oǵan bizdiń kózimiz úırenip ketken.

Sondyqtan nazar aýdarmaımyz.

Al endi áleýmettik platformalarmen qarym-qatynas máselesine keletin bolsaq, bul jóninde áli talqylaý bolary sózsiz.

Meniń oıymsha, áleýmettik platformalardyń bizdiń elimizdegi ókilettiligi «vırtýaldy» túrde de bolýy yqtımal. ıAǵnı, sol platformalardyń shtab-kvartırasynda qazaq- orys tilin erkin meńgergen bizdiń jastar «áleýmettik jeliniń ulttyq moderatory» rólin atqaryp, bizdiń melmekettik ókiletti organmen áleýmettik platforma arasynda «dáneker» rólin atqarsa da, artyq-kemi bolmaýy yqtımal.

Erkindik, táýelsizdik pen basbuzarlyq, zorlyq-zombylyqty shatastyrýǵa bolmaıdy.

Demokratııa degenimiz - norma, protsedýra, etıka jáne moral.

Adamnyń ar-ujdanyn syılaıtyn, zańnyń ala jibin attamaıtyn, mádenıeti joǵary, parasaty bıik azamattarǵa bul ózgeristerden qorqatyn, úrketin eshteńe joq.

Kerisinshe, bul ózgerister - sondaı azamattardy basbuzar, ekstremısterden qorǵaıtyn norma jáne protsedýra».


Basty sózder: Qoǵam, Oqıǵa,
Joǵary qaraı