Aýa raıy
Astana -18 °S
Almaty 1 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Májiliste ken qorlarynyń sarqylýyna qatysty másele kóterildi

2021 jyldyń 20 qańtar 2021 12:37

NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda depýtat Saýytbek Abdrahmanov ken qorlarynyń sarqylýyna qatysty Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine saýal joldady, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

«Elimizdegi jer baılyǵy jaǵynan erekshe óńirdiń biri, tipti biregeıi – Shyǵys Qazaqstan. «Ór Altaı, asqar Altaı, asqan Altaı, Aǵyzǵan qara altyndy tastan Altaı» dep ánge qosylatyn ózgeshe óńirdiń ekonomıkasynda, ásirese, tústi metallýrgııanyń alatyn orny erekshe. Bul jerdiń qoınaýynda qymbat baǵaly metall óndiriletin 50-den astam ken orny bar ekenin, tıtan, magnıı, tantal tek osy oblystan shyǵatynyn, myryshtyń, mystyń asa baı kenishteri sonda ornalasqanyn aıtýdyń ózi jetkilikti. Alaıda, alańdatatyn jaılar da barshylyq. Saılaýshylarmen kezdesýler barysynda ortaǵa salynǵan máselelerdiń Siz basqaratyn salaǵa tikeleı baılanysty qyryn ǵana qozǵamaqpyz. Geologııada mıneral-shıkizat bazasynyń tolyqtyrylýy onyń óndirisiniń kóleminen asyp túsip otyrýǵa tıis ekendigi Vıkıpedııany túrtip qalǵan adamǵa da belgili. Sala mamandary keıingi kezde osy qaǵıdattyń saqtalmaı otyrǵanyn ashyq aıtady. Eger ár nárseni óziniń atymen ataıtyn bolsaq, otandyq tústi metallýrgııanyń irgetasy sanalatyn bul óńirde ken qorlarynyń sarqylýǵa baǵyt alǵany anyq kórinip tur», - dedi S. Abdrahmanov QR Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.

Onyń aıtýynsha, ken oryndaryn ıgerýdiń qazirgi qarqynymen Shyǵys Qazaqstannyń ken qorlary shamamen 2035-2040-shy jyldarǵa qaraı túgesilýi de múmkin dep sanaıtyn mamandar da bar. Bul kúni erteń-aq kelip qalatyn ýaqyt. Mamandar óńir metallýrgııasyn syrttan ákelinetin shıkizatty óńdeýge qaraı beıimdeý qajettigi týyndaýy múmkin ekendigi týraly da aıta bastady. Muny kózge elestetýdiń ózi qıyn. Satyp alynatyn shıkizatqa aýysqanda ónimniń ózindik quny anaǵurlym ósetini, soǵan saı eldiń eksporttyq áleýeti álsireıtini ózinen ózi túsinikti.

«Máseleniń túıini nede? Máseleniń túıini – geologııalyq barlaý jumystarynda. Sońǵy shırek ǵasyrdyń ishinde bul oblysta eski ken oryndaryna balama bolatyndaı, solardy almastyratyndaı birde-bir iri ken orny ashylmaǵan. Salanyń kez kelgen mamany turmaq, myna bizdiń ózimiz ken orny ashylǵannan keıin de ony ıgerýdi bastaý talaı jyldarǵa sozylatynyn jaqsy bilemiz. Geologııada jerdi qazyp qalyp, ken ornyn asha beretin kez kelmeske ketken. Jerdiń bergi qabatynyń bári zerttelip bitkeli qashan. Biraq, qazaq jeriniń qazynasy báribir qyrýar. Uly ǵalymymyz Qanysh Sátbaev negizdep ketken metallogenııa mektebiniń ken oryndarynyń paıda bolýy men ornalasý zańdylyqtaryn sıpattap berýi boıynsha Shyǵys Qazaqstanda tórt birdeı ken beldeýi – polımetall, altyn, sırek metall jáne mys beldeýleri bar. Olardyń endigi qazynasy áldeqaıda tereńde jatyr. Bul qazyna georadarlardyń, jer serigi arqyly jasalatyn túsirilimderdiń, seısmıkalyq jáne bıohımııalyq tásilderdiń arqasynda ǵana ashyla alady. Buryn ken ıgerý turǵysynan onsha nazar aýdarylmaı kelgen Zaısan jerinen 5 mıllıard tekshe metrlik tabıǵı gazdyń, 10 mıllıon tonnalyq munaıdyń, 100 mıllıon tonnalyq taqtatastyń (slanets) boljamdy qory osyndaı tásildermen tabylǵanyn Siz jaqsy bilesiz», - dedi S. Abdrahmanov.

«Árıne, biz bir oblystan ǵana mysal keltirýmen shektelgenmen, bul másele búkil el kóleminde kókeıkesti ekendigi belgili. Táýelsizdik jyldarynda munaıdy, gazdy geologııalyq barlaý jumystary úlken tabysqa qolymyzdy jetkizgenimen, tústi jáne sırek metaldarda negizinen keshegi keńestik kezeńde ashylǵan, arshylǵan ken oryndaryn ıgerýmen kele jatqanymyz anyq. Bul sala serpilisti talap etip tur. Bolashaqta otandyq metallýrgııany syrttan ákelinetin shıkizatqa táýeldi etip qoıýǵa jol berilmeıdi dep senemiz», - dedi depýtat.


Joǵary qaraı