Aýa raıy
Nýr-Sýltan +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 449.85
EUR 485.43
RUB 5.71
CNY 70.69

Orys tili qoldanystan alynyp jatqan joq, biz tek qazaq tilin mindetti ettik – Dáýren Abaev kórneki jarnama jaıly

2021 jyldyń 22 jeltoqsan 2021 12:07

NUR-SULTAN. QazAqparat – «Ashyq dıalog» suhbatynda QR Prezıdenti Ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasary Dáýren Abaev kórneki aqparattyń memlekettik tilde jazylýyn retteıtin zań jobasy týraly pikir bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Suhbat barysynda júrgizýshi Reseıdiń keıbir aqparat quraldarynyń QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary bastamasymen qolǵa alynǵan zań jobasyna shúıligip jatqanyn aıtyp, Prezıdent Ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasarynan osy týraly pikirin surady.

«Keıbir reseılik BAQ-ta atalǵan zań jobasy birjaqty berilgenin aıtý kerek. Men tipti manıpýlıatıvti der edim. Mysaly, keıbir basylymdardyń taqyrybynda «Qazaqstan orys tiliniń kórneki qoldanysynan arylyp jatyr» dep aıtylǵan. Maǵynasyna qarasań, biz orys tilin kórneki jarnamada qoldanýǵa tyıym salatyn zań qabyldap jatqan sııaqtymyz. Eń renishtisi, adamdardyń kóbi osy qate taqyryptan ári qaraı kirip oqymaı, osy qate taqyryp boıynsha oı túıedi. Іs júzinde orys tilin eshkim qoldanystan alyp jatqan joq. Biz tek qazaq tiliniń qoldanysyn mindetti etip jatyrmyz. Kórneki aqparat eki nemese úsh tilde ilinse de eshqandaı problema joq», - dedi Dáýren Abaev.

Suhbat berýshi depýtattardyń mundaı bastamany nelikten kótergenin de túsindirdi.

«Bizdiń depýtattar nege bul máselege bas qatyrǵanyn bilesiz be? Óıtkeni kórneki jarnamada, tipti meıramhanalardyń mázirinde qazaq tili ne múlde qoldanylmaıdy, ne qate qoldanylyp júr. Qate órip júredi. Internet ataýlar men tirkesterdi qazaqshaǵa tikeleı, kalkamen aýdarǵan mánsiz mátinder týraly «memderge» tolyp ketti. Sondyqtan zań jobasynda dálme-dál aýdarma jáne durys jazý normasy týraly talap engizý qarastyrylǵan», - dedi Prezıdent Ákimshiligi basshysynyń birinshi orynbasary.

Onyń aıtýynsha, atalǵan Zań jobasynyń taǵy bir qyry bar.

«Bul – eldi mekenderdiń atyn tarıhı negizge súıenip durys jazý. Mysaly, «Úlgi aýyly» degendi orys tiline aýdaryp, «selo Prımernoe» dep aýdarýǵa kelmeıdi. Odan da soraqy etip «Ýlga» dep jazýǵa múlde bolmaıdy. «Úlgi» degen túpnegiz saqtalýy kerek. Al «Novoalekseevka» degen eldi mekenniń aty qazaq tilinde de «Novoalekseevka» bolyp jazylady, «Jańa Alekseevka» aýyly emes. Bul toponomıka men tildik normany tártipke keltirý ǵana. Qazir orys tiliniń kórneki qoldanysynda eshqandaı problema joq. Al qazaq tilinde, ókinishke qaraı, ondaı problema bar. Biz ony túzetýimiz kerek. Muny biz memlekettik tildiń qoldanysyn neǵurlym sapaly baqylaý arqyly iske asyramyz. Sondyqtan oryssyzdandyrý týraly áńgime joq. Biz tek memlekettik tildiń durys, sapaly qoldanysy úshin, halyqtyń oǵan qurmetpen qaraýy úshin kúresip jatyrmyz», - dedi Dáýren Abaev.


Avtor Esimjan Naqtybaı
Basty sózder: Basqa memorgandar, Til, Qoǵam, Zań,
Joǵary qaraı