Aýa raıy
Astana -18 °S
Almaty -5 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Sarapshylar Qazaqstan-Reseı qatynastaryn talqylady

2020 jyldyń 25 qarasha 2020 23:01

NUR-SULTAN. QazAqparat – Búgin QR Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty qabyrǵasynda «Eki el sarapshylarynyń nazaryndaǵy Qazaqstan-Reseı qatynastarynyń kún tártibi» atty dóńgelek ústel otyrysy ótti, dep habarlaıdy QazAqparat.

Bul is-sharanyń negizgi mindeti qazirgi kezeńdegi Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń negizgi máseleleri boıynsha pikir almasý boldy. Іs-shara Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federatsııasyndaǵy Elshiligimen birlesip uıymdastyryldy.

«Dóńgelek ústelge» Reseıdi zertteıtin qazaqstandyq bedeldi mamandar jáne Reseı Federatsııasynyń Ortalyq Azııa jáne Qazaqstan máselelerimen aınalysatyn sarapshylary qatysty.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Reseı Federatsııasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Ermek Kósherbaev: «Bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy qol jetkizilgen saıası senim deńgeıi ekijaqty qatynastardyń jaqyn merzimdik ǵana emes, sonymen qatar strategııalyq perspektıvadaǵy orasan zor áleýetin aıǵaqtaıdy.

Biz mańyzdy transformatsııalyq protsesterdiń álemdik saıasat pen álemdik ekonomıkada ǵana emes, sonymen qatar bizdiń elderimiz ben qoǵamdarymyzda da bolyp jatqanyn kóremiz. Máselen, 2021 jyl Qazaqstan úshin de, Reseı úshin de, ishki parlamenttik saılaýdy eskere otyryp, ishki saıası protsester turǵysynan óte mańyzdy bolmaq. Sonymen qatar, pandemııanyń saldarlarymen kúresip, yntymaqtastyqqa jańa tásilder izdeý qajet.

«Ekinshi jol» dep atalatyn sarapshylardyń ózara árekettestigi dıplomatııalyq tájirıbeni damytýda mańyzdy oryn alady jáne jańa, joǵary tehnologııalyq tásilderdi tabýǵa múmkindik beredi. Qazirgi jaǵdaıda tek jahandyq saıasatta ǵana emes, sonymen qatar qoǵamda bolyp jatqan barlyq ózgeristerdi zertteý qajet, bul ózgeristerdiń qanshalyqty kezdeısoqtyq bolǵanyn, olardyń qalaı erekshelenetinin, bul ekijaqty qatynastardyń bolashaǵyna qalaı áser etetindigin bilý qajet.

Qazirgi tańda «baýyrlastyq dostyqtyń» jınaqtalǵan tájirıbesin táýelsizdik jyldarynda ósken jańa urpaqqa jetkizý de mańyzdy. Memleketaralyq qatynastardaǵy barlyq problemalardyń túp-tamyry, árqashan da bir-birin «bilmeýinen» týyndaıdy. Aqparattyń vakýýmy túrli qaýesetterdi, boljamdardy, allegorııalardy týdyrady ... Mundaı pikirtalastar, bizdiń oıymyzsha, osy vakýýmdy toltyrýǵa kómektesedi», - dep atap ótti.

QSZI dırektory Zarema Shaýkenova óz sózinde: «Halyqaralyq kún tártibiniń ózgerý jyldamdyǵy jáne boljamsyzdyǵy únemi artyp keledi. Bizdiń kóz aldymyzda álemdik saıasat pen ekonomıkada «qara aqqýlar» birinen soń biri paıda bolýda. Koronavırýstyq pandemııa, saýda soǵystary, energetıkalyq naryqtardaǵy qubylmalylyq, bizdiń shekaralarymyzǵa jaqyn mejelerde «uıqydaǵy» qaqtyǵystardyń jandanýy men jańalarynyń paıda bolýy – bul biz ómir súrip otyrǵan obektıvti shyndyq. Qazaqstan men Reseı myǵym jáne senimdi ekijaqty qatynastarmen baılanysqan jáne biryńǵaı qaýipsizdik arhıtektýrasy sheńberinde qalyptasqan eń jaqyn odaqtastar retinde osy qıyn jaǵdaılarda jańa tásilder taýyp, jańa syn-qaterlerge jaýap berýi kerek», - dep atap ótti.

Reseı SІM Máskeý memlekettik halyqaralyq qatynastar ınstıtýtynyń janyndaǵy Halyqaralyq zertteýler ınstıtýtynyń bas ǵylymı qyzmetkeri Andreı Kazantsev «kúıreıtin álemdegi» belgisizdik jaǵdaıynda eń jaqyn seriktester de ekijaqty qatynastardy jańa jaǵdaılarǵa beıimdeýge májbúr, óıtkeni «biz ózimizge túsinikti dep sanaǵan kóptegen kelmeske ketti. Qazir jetekshi memleketterdiń josparlaý kókjıegi kúrt tómendedi. Saıasat qurý mindetterin sheshý óte mańyzdy ólshemge ıe bolady. Barlyq basqarý deńgeılerinde josparlaý men sheshim qabyldaýdaǵy kóptegen eski problemalar jumys istemeıtindigi týraly túsinik bolýy kerek». Osyǵan baılanysty A.Kazantsev sarapshylar deńgeıinde ózara is-qımyl men pikir almasýdyń qajettiligin atap ótti.

Qazaqstan-Nemis Ýnıversıteti janyndaǵy Halyqaralyq jáne aımaqtyq yntymaqtastyq ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory Bolat Sultanov EAEO qyzmetine basa nazar aýdardy. Onyń pikirinshe, «pandemııa kezinde týyndaǵan barlyq shekteýler men kedergilerdi kezeń-kezeńimen joıý josparyn ázirleý, EAEO ıntegratsııalanǵan aqparattyq júıesin iske qosý jumystaryn kúsheıtý, Odaqtyń múddeli elderimen ortaq taýar taratý jelisin qurý baǵytynda kóliktik-logıstıkalyq qyzmetti damytý qajet. EAEO-tyń qarjylyq jáne materıaldyq-tehnıkalyq áleýetin Ortalyq Azııadaǵy aımaqtyq: sý-energetıkalyq, kólik jáne kommýnıkatsııalyq, agrarlyq jáne azyq-túlik, ekologııalyq ekonomıkalyq baǵdarlamalardy ázirleý men júzege asyrýǵa belsendirek jáne júıeli túrde tartý qajet».

Azııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, «Tsentr Azıı» jýrnalynyń bas redaktory Sultan Ákimbekov eki el arasyndaǵy ekijaqty dostyq qatynastardyń tereńdeýi jalpy tarıh, saıası baılanystar men ekonomıkalyq qatynastarǵa baılanysty Qazaqstan men Reseı úshin jalǵyz jol ekenin aıta kele, birqatar praktıkalyq máselelerdi kóterdi - EAEO músheleriniń sýbektıvtiligin saqtaý, COVID-19 pandemııasyna baılanysty gýmanıtarlyq kómek kórsetýge jáne saýdadaǵy teńgerimsizdikterdi teńestirý.

Reseı ǵylym akademııasynyń E.M.Prımakov atyndaǵy álemdik ekonomıka jáne halyqaralyq qatynastar ulttyq zertteý ınstıtýtynyń Ortalyq Azııa sektorynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri (RǴA ÁEHQI) Stanıslav Prıtchın, Qazaqstan men Reseı EAEO-nyń lokomotıvteri jáne aımaqtyń negizgi sýbektileri ekenin aıta kele, ol jaqyn bolashaqqa arnalǵan birlesken is-qımyldardyń kún tártibin usyndy: «Reseı men Qazaqstan úshin qazirgi kezeńde erekshe jaýapkershilik júkteıtin mindetter men syn-qaterlerdiń tutas kesheni bar. Olardyń arasynda bizdiń elderimiz teń quryltaıshylar bolyp tabylatyn EAEO-nyń keleshegi men uzaq merzimdi maqsattary tur. Jaqyn aılarda uıymdy aldaǵy bes jylǵa damytý jospary qabyldanýy kerek.Kórshiles Qyrǵyzstandaǵy kezekti turaqsyzdandyrý Reseı men Qazaqstannyń aldyna ońtústik kórshisine qatysty birlesken ustanymdar qabyldaý jáne bizdiń elderimizdiń Qyrǵyzstan úshin mańyzdylyǵyn eskere otyryp, onymen jaǵdaıdy qalypqa keltirýge kómektesý mindetin qoıady».

Dóńgelek ústeldiń negizgi mindeti - ózgermeli jaǵdaıda ekijaqty yntymaqtastyqtyń maqsattary men basymdyqtary týraly ustanymdardy kelisý boldy. Kezdesý barysynda COVID-19 qozdyrǵan daǵdarystan keıin ulttyq ekonomıkany qalpyna keltirý jáne EAEO «tórt bostandyǵyn» júzege asyrý máseleleri de talqylandy.

Talqylaýdyń taǵy bir bóligi qaýipsizdik kún tártibine arnaldy, postkeńestik keńistiktegi «ystyq» kezeńge ótken naqty qaqtyǵystardan bastap, UQShU men ShYU-ny reformalaý qajettiligi aıasyndaǵy ujymdyq qaýipsizdik arhıtektýrasynyń máseleleri qarastyryldy.


Joǵary qaraı