Aýa raıy
Astana +7 °S
Almaty +14 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Sheteldegi qazaq tildi BAQ-qa sholý: Mao Tszedýnniń qabyldaýynda bolǵan dáýlesker kúıshi – Kamal Maqaıuly

2021 jyldyń 11 sáýir 2021 10:49

NUR-SULTAN. QazAqparat- «QazAqparat» HAA shetelde qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.

Ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy - CNR


Qytaılyq kazakcnr.com saıtynda Shyńjań qazaqtarynyń qazynaly kúı ónerin nasıhattap júrgen dáýlesker kúıshi, Qytaı mýzykanttar qoǵamynyń múshesi Kamal Maqaıuly týraly «Ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy» atty maqala jaryq kórdi.

Atalǵan maqalada Qytaı elinde turatyn qandasymyz, kóneniń kózi, eki ǵasyrdyń kýágeri bolǵan, asa qadirli abyz qart, dáýlesker kúıshi, Áshimtanýshy Kamal Maqaıulynyń ómir joly men shyǵarmashylyq bıik belesteri týraly baıan etilgen.

Kamal Maqaıuly 1924 jyly QHR-dyń Іle aımaǵy Toǵyztaraý aýdanynda týǵan.




«Daryndy kúıshi, sańlaq sazger Kamal Maqaıuly - XX ǵasyrdyń 40- jyldarynan bastap óner alamanyna at basyn buryp, týǵan eli, ósken ortasyn kúımen kúmbirletip, ánmen áldılep, halyqtyń qoshametine, alqaýyna bólengen. Kamal ultymyzdyń kóne kúı muralaryn jınap, búgingi urpaqqa amanattap jetkizgen, halyq murasynyń muńyn erte tanyǵan tuǵyry bólek tulǵa. Óner jolyndaǵy eńbegi áýeli ustazy Áshim Dúńsheulynyń artyna qaldyrǵan mol muralaryn halyqqa qaz-qalpynda jetkizý jolyndaǵy qulshynysynan kórinis taýyp keledi. Qazirge deıin Kamal Maqaıuly Áshim kúılerinen «Kúı kúmbiri», «Altyn barmaq», «Áshim kúılerinen tańdamalylar» atty kitaptardy baspadan shyǵardy. Sondaı-aq, kóneniń kózindeı, tarıhtyń ózindeı bolǵan salıqaly dombyrashy telearnalar men radıonyń altyn qoryna 200-den astam halyq kúıi men kúı ańyzdaryn usynyp, ónerdiń úzilmeıtin sara jolyn saldy», - dep jazady CNR saıty.




Derekkózdiń málimetinshe, Kamal Maqaıulynyń eńbegi Qytaı qazaqtarynyń arasynda ǵana tanylyp qoımaı, Qazaqstannyń «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jaryq kórgen «Qazaqtyń dástúrli 1000 kúıi» atty dombyra kúıleri antologııasyna da engen. Onda Kamaldyń oryndaýyndaǵy Áshiminiń «Almaly», «Keńes» sekildi 20-ǵa jýyq kúıi, al Kamal Maqaıulynyń óz týyndylarynan «Jaılaý dýmany» sııaqty on shaqty kúıi enip, esimi tarıh paraǵyna jazylǵan.

Abyz kúıshi qazirge deıin «Meniń dombyram», «Kórkem Tıan-Shan», «Jasyl alqap», «Jaılaý dýmany» sekildi 30-dan astam kúı shyǵarǵan. K.Maqaıuly - Qytaı mýzykanttar qoǵamynyń múshesi, Shyńjań mýzykanttar qoǵamy tóraǵasynyń orynbasary, ShUAR ádebıet-kórkemóner qoǵamynyń múshesi, qytaı halyq ánderin baspadan shyǵarý redaktsııasynyń alqa múshesi.




«Kúıshi atamyz jas kezinde bir qolyna qara dombyrasyn ustap, bir qolyna qarýyn alyp, 1945 jylǵy «Úsh aımaq tóńkerisi» kezinde áskerı shepte mindet ótegen saqa sarbaz. Keýdesine taqqan úsh medal jarqyrap, ótken kúnderden syr shertip tur. Ol 1959 jyly Beıjińdegi «Ortalyq partııa mektebinde» oqyp júrgen shaǵynda, Qytaı tóraǵasy Mao Tszedýnniń qabyldaýynda da bolǵan eken. Al, 2007 jyly halqymyzdyń kúı mádenıetin damytýǵa erekshe úles qosqan qoǵam qaıratkeri Kamal Maqaıulynyń «Meniń dombyram» atynda óner keshi ótken. Sondaı-aq, kúı óneriniń daraboz tulǵasyna úkimet erekshe kóńil bólip, avtonomııaly respýblıkanyń úkimet basshysynyń orynbasary laýazymyndaǵy ólshemmen emdelý qarajatynan ıgiliktenýine jaǵdaı jasaǵan. Biz ǵasyrdyń qurdasy, dombyranyń syrlasy bolǵan abyz aqsaqalymyz Kamal Maqaıulyna uzaq ǵumyr, myqty densaýlyq tileımiz!», -dep jazylǵan atalǵan maqalada.







Sonymen birge mýzykatanýshy ǵalym, kompozıtor Іlııa Jaqanovtyń kúıshi Kamal Maqaıuly týraly shynaıy júrekjardy pikirin oqyrmanǵa usyna ketýdi jón kórdik.

«Kúı óneriniń kóne muralaryn búgingi kúnge jetkizip, nasıhattap júrgen dáýlesker kúıshi Kamal Maqaıulynyń oryndaýynda Áshim Dúńsheulynyń «Arma-aı» kúıin tyńdap úlken áser aldym. Shertip otyrǵan Kamal aqsaqaldyń da, kúıshi Áshimniń de jastyq shaqtarynyń saıran kúnderi elesteıdi. Adamnyń qııaly jetpeıtin ıirimdermen, lırıkalyq sezimdermen sýretteledi. Qazaqta armandy kúıler kóp, ol kúıler seni tuńǵıyq oıǵa, tereń fılosofııaǵa jeteleıdi. Ol ómirde oryndalmaǵan úmit-tilegińe umsyndyrady. Maqsatqa jetpeý, tilekke jetpeý, toryǵý, sol jolda qapaly ǵumyr keshý arqaý bolady. Al Kamaldyń oryndaýyndaǵy Áshimniń «Arman-aıy» sondaı bir shýaqty, sáýleli, adam janyn besik jyryndaı áldıleıtin, rahat sezimge bóleıtin ún boıaýy jarqyn kúı. Tánniń tozyp, keýdeń basylyp, eńseń ıiletin 90 jasta Kamal aqsaqaldyń shýaqty sezimmen balbyrata shertýi kúıdiń qudiretin asyra túsedi. Ózi aıtqandaı «jas kezimde pernege qaramaýshy edim, saýsaǵymyz árbir ıirimdi, árbir perneni ózi taýyp alýshy edi, qazir jaltaqtaıtyn bolyp júrmin» degennen basqa min joq. Kerisinshe sheber kúıshiniń osy rýhanı muralardy áspettep, altynnyń synyǵyndaı, injý-marjan, laǵyl tastaı etip, bizge el murasyn, halyq kúılerin tumardaı saqtap, aman-esen urpaqqa jalǵap, jetkizip otyrǵan asyl qasıetine bas ıemin! Kamal Maqaıulyna myqty densaýlyq tileımin!», - deıdi Іlııa Jaqanov.


Jandos Asqaruly men Qulyn Altynbekqyzy álem chempıonatynda el namysyn qorǵaıdy – KAZNEWS




11-24 sáýir aralyǵynda Polshada bokstan jastar arasyndaǵy álem chempıonaty ótedi. Mońǵolııa Boks federatsııasy álem chempıonatynda el namysyn qorǵaıtyn boksshylardyń tizimin jarııalady, dep jazady mońǵolııalyq Kaznews aqparat portaly.

«Qurama sapynda 69 keli salmaq dárejesinde 2019 jylǵy jastar arasyndaǵy Azııa chempıonatynyń qola júldegeri Jandos Asqaruly, qyzdar arasynda -51 keli salmaqta Nalaıhan aýdanynyń boksshysy Qulyn Altynbekqyzy bar. Al, Erkin Jamantaıuly bapkerler quramynda jumys jasaıtyn bolady. Sondaı-aq, 2019 jylǵy jasóspirimder arasyndaǵy Azııa chempıony Tógsjargalyn Nomın-Erdene qyzdar arasyndaǵy - 57 keli salmaqta kúsh synasady», - dep jazady Kaznews.





Attıla týraly ǵylymı eńbek jaryq kórdi – TRT




Halyqaralyq Túrki akademııasy Majarstan jáne Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrleriniń qatysýymen aty ańyzǵa aıtalǵan ǵun ámirshisi Attıla týraly «The Lord of Europe Attila» (Eýropa ámirshisi Attıla) atty ǵylymı eńbekti tanystyrdy, dep habarlaıdy Túrkııa Radıo Televızııa portaly.

«Akademııanyń qoldaýymen aǵylshyn tilinde jaryq kórgen atalmysh eńbektiń avtory – kórnekti ǵalym, ǵun tarıhynyń bilikti mamany, Majarstannyń Mońǵolııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Borbala Obrýshanskı. Ǵylymı eńbek tyń derekterimen jáne arǵy ǵun zamandarynan orta ǵasyrdaǵy túrki dáýirine deıingi dástúr sabaqtastyǵyn jańa kózqaras turǵysynan saralaýymen erekshelenedi. Halyqaralyq Túrki akademııasynda ótken basylymnyń tusaýkeser rásimine Majarstannyń Syrtqy saýda jáne syrtqy ister mınıstri Peter Sıııarto, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, Majarstannyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Mıhaı Galoshfaı, sonymen qatar Majarstan delegatsııasy, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri qatysty», - dep jazady TRT.

«Ózbekkıno» Ulttyq agenttiginiń ataýy Kınematografııa agenttigi bolyp ózgertildi - «ÓzA» aqparat agenttigi




Prezıdent Jarlyǵy boıynsha, Ózbekstan kınematografııasynyń qara shańyraǵy bolǵan «Ózbekkıno» Ulttyq agenttiginiń ataýy «Kınematografııa agenttigi» bolyp ózgertildi, dep jazady Ózbekstannyń «ÓzA» memlekettik aqparat agenttigi.

«Agenttiktiń jańa ataýy uıymnyń aldynda turǵan negizgi mindetterge basa nazar aýdaryp, bul kıno ónerin odan ári damytý úshin ǵana emes, sonymen birge ekonomıkanyń bir salasy retinde eldiń qýatty kınoındýstrııasyn qurýǵa yqpal etetini aıtylǵan. Ulttyq kınematografııany damytýdyń basym baǵyttary retinde mynalar kórsetilgen. Agenttiktiń, kınoındýstrııa men sala ókilderiniń kelesi bastamalary qoldaý taýyp, onda 2021 jyldan bastap «Jibek jolynyń injý-marjany» Tashkent halyqaralyq kınofestıvalin qaıta qurý jáne ony turaqty túrde ótkizip otyrý aıtylǵan», - dep jazady «ÓzA».

Muhammad Djavad Zarıf: Irannyń basym baǵyty – kórshiles elder

Iran Syrtqy ister mınıstri Muhammad Djavad Zarıf Ortalyq Azııa aımaǵyna saparynda Qazaqstan basshylarymen kezdesýlerin jemisti boldy dep sıpattap, Irannyń basty basymdyǵy kórshiles elder ekenin aıtty, dep habarlaıdy Irannyń Parstoday aqparat agenttigi.

Iran Syrtqy ister mınıstri Twitter-degi jeke paraqshasynda: «Dıplomatııalyq kezdesýlerdiń úshinshi maqsaty, ıaǵnı Qazaqstanda osy eldiń basshysy Qasym-Jomart Toqaev jáne Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdimen kezdesýlerim sátti ótti», - dep jazdy.

M.Zarıf: «Eki elde aımaqtyq turaqtylyq pen álemdi ıadrolyq qarýsyzdandyrý salasynda ortaq maqsattar kóp», - dedi.

Zarıftiń Ortalyq Azııanyń tórt eli – Ózbekstan, Qyrǵyzstan, Qazaqstan men Túrikmenstanǵa sapary osy aptanyń dúısenbi kúni bastaldy», - dep jazady Parstoday agenttigi.


Joǵary qaraı