Aýa raıy
Astana 12 °S
Almaty 12 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Til máselesine degen nemquraıdylyq ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndirýi múmkin  - QR Prezıdenti

2020 jyldyń 25 maýsym 2020 10:20

NUR-SULTAN. QazAqparat - Memlekettik tildi damytý isinde qyzbalyqqa salynyp, onyń qoldaný aıasyn kúshpen keńeıtýge umtylýdyń keri áseri bolary anyq. Bul týraly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Respýblıkalyq «Ana tili» basylymyna bergen suhbatynda aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

«Ana tili» gazeti – qazaq tiliniń qoǵamdaǵy mán-mańyzyn arttyrý, onyń kókjıegin keńeıtý máselesin udaıy qozǵap júr. Bul basylym árdaıym ulttyq múddege berik bolyp, tilimizge janashyrlyq tanytyp keledi. Osyndaı eleýli eńbekterińiz úshin basylymda jumys isteıtin jýrnalısterge, únemi oı-talqyǵa atsalysyp júrgen jazýshylar men ǵalymdarǵa shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Osy otyz jyl ishinde qazaq tilin damytýǵa qatysty eshteńe istelgen joq deýge bolmaıdy. Týǵan tilimizdiń qoldaný aıasyn keńeıtý úshin kóp jumys atqaryldy. Oǵan daý joq. Muny syrt kóz synshylar da aıtyp júr. Biraq olardyń keıbiri mundaı úrdiske asa qýana qoımaıdy. Óıtkeni endi qazaq tiliniń damýyn tejep, el ishinde keń óris alýyn toqtatý múmkin emes ekenin sezedi», - dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysy qazaq tiliniń jaǵdaıy týraly aıtqanda, memleketimizdiń negizin qalaǵan, Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń aıyryqsha eńbegin atap ótýge tıistigimizge basa nazar aýdartady.

«Ol elimizde memleket quraýshy ulttyń sany edáýir az bolǵanyna qaramastan Qazaqstannyń Táýelsizdigin jarııalady. Sondaı aýmaly-tókpeli kezeńniń ózinde Nursultan Ábishulynyń tikeleı yqpal etýimen Parlament qazaq tilin memlekettik til dep jarııalady. Shyndyǵynda, tildik problemanyń úlken saıası máni men mańyzy bar. Til máselesine beı-jaı qarap, nemquraıdylyq tanytatyn bolsaq, memlekettigimiz ben ulttyq qaýipsizdigimizge qater tóndirip alýymyz múmkin. Buǵan Ýkraınany mysalǵa keltirsek te jetkilikti dep oılaımyn. Memlekettik tildi damytý isinde qyzbalyqqa salynyp, onyń qoldaný aıasyn kúshpen keńeıtýge umtylýdyń keri áseri bolary anyq. Óıtkeni onyń sońy ultaralyq arazdyqqa deıin jetýi múmkin. Sonymen qatar bul turǵyda geosaıası jaǵdaıdy da nazardan tys qaldyrmaýymyz kerek. Ásirese Reseımen aradaǵy shekaramyzdyń álemdegi eń uzyn shekara ekenin de áste esten shyǵarmaǵan jón. Geografııa – geosaıasattyń mańyzdy faktorynyń biri», - dedi Qasym-Jomart Kemeluly.

Biraq Qazaqstan Prezıdenti bul memlekettik tilge qatysty jumystardy toqtatyp qoıý kerek degendi bildirmeıtindigin basa aıtady.

«Qaıta ony yń-shyńsyz, aıǵaılamaı, qyzbalyqqa salynbaı, biraq tabandy túrde jalǵastyra berý qajet. Bul oraıda Ózbekstannyń tájirıbesin mysalǵa keltirýge bolady. Olar ózderine tán jaıly minezine salyp, urandatyp-shýlatpaı-aq, qajet kezinde orys tiline de júgine otyryp, til máselesin tolyq sheship aldy. Meniń tańǵalatynym, Ózbekstannyń memlekettik organdarynda áli kúnge deıin orys tili qoldanylady. Tipti olardyń tutas tarıhynda da osylaı bolǵan. Ózbekter qoǵamdyq qatynastardy saıasılandyrmaı, eńbek pen saýdaǵa basymdyq berip, HH ǵasyrdyń bas kezindegi az ǵana halyqtan qazir Ortalyq Azııadaǵy eń úlken ultqa aınaldy. Sondyqtan uly Abaıdyń ózbek halqyna qatysty aıtqan parasatty oı-pikiri qazirgi tehnologııa ǵasyrynda da óziniń ózektiligin joǵaltpaǵanyn baıqaımyz. Ózbekter saıasatqa qumar emes, olar eńbek etkendi quptaıdy. Bul el kóshede urandatyp sherýge shyǵyp júrgen joq. Qaıta jasampazdyqqa jeteleıtin eńbekpen aınalysyp jatyr. Tarıhtan sabaq ala otyryp, biz tehnologııa men robottar basty ról atqaratyn jańa dáýirdegi qazaq halqynyń ıgilikti ómiri jaıynda oılanýymyz kerek. Álem túpkilikti ózgeristerdiń aldynda tur. Sol sebepti este joq eski zamandy ańsamaı, lıngvıstıkalyq mádenıettiń aınalasyn shıyrlaı bermeı, tarıhymyzdy da dáriptep, salt-dástúrimizdi saqtaı otyryp, alǵa umtylýymyz qajet», - dedi Memleket basshysy.


Avtor Marlan Jıembaı
Basty sózder: Til, Qazaqstan Prezıdenti,
Joǵary qaraı