Aýa raıy
Astana -19 °S
Almaty -3 °S
valıýta baǵamy
USD 421.58
EUR 496.83
RUB 5.53
CNY 62.20

Un ónimderin ózimiz de jasaımyz: Aqmolalyq kombınat bıdaıdy shetelge satpaýǵa shaqyrdy

2020 jyldyń 27 qarasha 2020 20:26

NUR-SULTAN. QazAqparat – «Aýyl» halyqtyq demokratııalyq patrıottar partııasy Aqmola oblysy Arshaly aýdany Anar stantsııasyndaǵy «Aıan» makaron-dıirmen kombınatynyń jaı-kúıimen tanysty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.

Kásiporyn 2017 jyly bos turǵan Anar astyq qabyldaý beketiniń ornynda ashylǵan. Qazir kombınat táýligine 200 tonna bıdaıdan un alyp, júzden astam jergilikti turǵyndy jumyspen qamtyp otyr.

«Mundaǵy astyq saqtaıtyn 8 bank keńes zamanynan qalǵan. Oǵan kúrdeli jóndeý júrgizý kerek. Sonda árqaısysyna 3 tonnadan 24 tonna astyq saqtaýǵa bolar edi. Oǵan qosa 10 tonna astyq saqtaýǵa múmkindik beretin qoıma bar. Keleshekte memleketten arzan nesıe alyp, barlyǵyn jóndeýden ótkizip, iske qosqymyz keledi», - dep tanystyrdy «Aıan» makaron-dıirmen kombınatynyń kommertsııalyq dırektory Elena Kım.





Kásiporyn bıdaıdy úgitip, unnyń 3 sorty men kebek alady, makaron jáne jaıma ónimderin shyǵarady. Bir táýlikte 24 tonna makaron jáne 4 tonna jaıma jasalady.

«Bizdiń ónimder Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Aýǵanstanǵa eksporttalady. Qazaqstannyń ishki naryǵyna unnyń 50 paıyzy jiberiledi. Aqmola men Nur-Sultannan bólek, Qaraǵandy, Almaty, Túrkistan oblystarynda klıentterimiz bar. Taýardy ótkizýde esh problema bolmaıdy, alaıda bıdaı jetispeýshiligi baıqalady», - deıdi dırektor.





Kombınat óz jerinde bıdaı ósiredi jáne Aqmola oblysyndaǵy sharýalardan astyq satyp alady. Qazaqstannyń bıdaıy qalmasa, Reseıden de astyq satyp alýǵa májbúr.

«Bizdegi bıdaıdyń basym bóligi Aýǵanstan men Ózbekstanǵa shıkizat kúıinde ketip jatyr. Astyq alý men un satý arasyndaǵy marjınaldyq óte tómen. Keı aılarda jumysshylardyń ornyn saqtap qalý úshin shyǵynǵa da jumys isteımiz. Óıtkeni kásiporynda Anar, Arshaly, Osakarovka aýyldarynan 120 adam jumys isteıdi. Olarǵa 100-150 myń teńge aralyǵynda jalaqy tólenedi. Qazaqstandaǵy bıdaı shetelge emes, bizge satylsa, ónim jasaýda kórshi eldermen básekelese alar edik. Qazir Ózbekstanda birneshe dıirmen paıda boldy, Qazaqstannyń bıdaıynan ózderi un men basqa ónimderdi jasap otyr», - dep túsindirdi kombınat basshysy.




Sonymen birge, óńdeýshi kásiporyn salyqtyq jeńildikter men elektr energııasy tarıfin tómendetýdi surap otyr.

«Salyq pen QQS boıynsha jeńildikter jasalsa, árıne ónim quny da arzandaıtyn edi. Elektr energııasy tarıfin de arzandatqymyz keledi, sebebi biz óte kóp energııa tutynamyz. Osyndaı ákimshilik shyǵyn máselelerin sheshýde bizge memlekettiń kómegi qajet», - deıdi Elena Kım.

Óz kezeginde «Aýyl» halyqtyq demokratııalyq patrıottar partııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Tóleýtaı Raqymbekov un eksportynyń memleket nazarynan tys qalǵanyn synǵa aldy. Onyń aıtýynsha, 2011-2013 jyldary tek qana etke kóńil bólinip, Qazaqstannyń brendine aınalǵan un óndirý, makaron jasaý, ıaǵnı dándi-daqyldardy qaıta óńdeý jumystary shet qaldy. Qazaqstanda dándi daqyldardy qaıta óńdeıtin 270-ke jýyq kásiporynnyń tolyq áleýeti paıdalanylmaı otyr.





«Jalpy halyqaralyq saýdada jylyna 10 mln tonna un saýdalanady. Bul salada sońǵy 10-15 jylda úsh memleket kósh bastap turdy – Eýroodaq, Túrkııa jáne Qazaqstan. Al 2007-2009 jyly Qazaqstan un eksportynda dúnıe júzinde birinshi orynǵa shyqqan. Onda kásiporyndarǵa bir ǵana memlekettik qoldaý kórsetildi – bıdaıdy satyp alý úshin nesıeniń syıaqysyn sýbsıdııaladyq, 18-20 paıyzdan 5 paıyzǵa túsirip beretinbiz. Sonyń arqasynda kásiporyndar joǵary kórsetkishke jetti.

Biraq 2011-2013 jyldary qaıta óńdeý kásiporyndarynyń basshylary kómek surap kelgende, mınıstrlik «Sender kásipkersińder, ózderiń sheshińder, biz syrtqy saýdamen aınalyspaımyz» dep shyǵaryp salatyn. Biraq, et eksportymen tikeleı ózderi aınalysyp júretin. Osyndaı eki túrli standart boldy. Biz munda etpen aınalyspa dep otyrǵan joqpyz, qoldaǵy altynnyń qadirin baǵalap, etpen birge un ónimderin de shyǵaraıyq», - deıdi T. Rahymbekov.





Spıkerdiń aıtýynsha, sońǵy 10 jylda Qazaqstan undy Azııa elderine jıi eksporttaıtyn. Otandyq un Tájikstan, Ózbekstan, Aýǵanstan jáne Pákistanǵa baratyn.

«Tájikter 95 paıyz ishki suranysyn Qazaqstannyń unymen jabatyn. Al qazir bizdiń sheneýnikterdiń «arqasynda» 95 paıyzyn óz unymen jaýyp otyr. Onda bıdaı ósip ketken joq, Qazaqstannyń bıdaıyn alyp otyr. Byltyrǵy statıstıkalyq derekterge súıensek, osy eki memleketke 700 myń tonna ǵana un shyǵaryppyz. Bıdaıǵa eseptegende 1 mln tonna. Al bıdaı retinde 3,5 mln tonna shyǵaryppyz. Sol 3,5 mln tonna bıdaıdy óz elimizde óńdegende, jumys oryndary ashylyp, salyqtyń bári ózimizde qalar edi», - deıdi spıker.





Partııa ókili sheneýnikterdiń tıisti sheshim qabyldaýy kerektigin aıtty.

«Birinshiden, dándi jaqyl óńdeýshilerge aınalym aqsha syıaqysyn túsirip, nesıeni 4 paıyzdan asyrmaý kerek. Jáne elektroqýat tarıfin azaıtý kerek, óıtkeni aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn kásiporyndar tarıfi 1,5-2 ese qymbat bolyp otyr. Ony biz talaı aıtqanbyz jáne temirjol tarıfin usynǵanbyz. Bıdaı tasymaldaǵanda temirjol tarıfin kótereıik te, daıyn un tasymaldaǵanda – kerisinshe túsireıik. Qyzyljardan Tashkentke jetkenshe joldyń 99 paıyzy Qazaqstannyń aýmaǵynda bolady. ıAǵnı, daıyn un satyp alýǵa jaǵdaı jasaý kerek.





Kimge satsa da, bıdaıdyń baǵasy báribir 150 dollardan aspaıdy. Odan fermer utylmaıdy. Іshki naryqta jaǵdaı jasasa, un men makaron jasaıtyn kombınattar satyp alar edi. Fermerlerge de, un óndiretin kásiporyndarǵa da jaǵdaı jasaý kerek. Tipti osymen shektelip qalmaı, ári qaraı glıýten, belok eksportqa shyǵarsaq, odan da joǵary baǵalanady», - dedi Tóleýtaı Rahymbekov.



























































Joǵary qaraı